Miniwentylatory, słuchawki bezprzewodowe, ozdobne lampki i powerbanki coraz częściej trafiają do kosza po zaledwie jednym użyciu lub kilku tygodniach. Nowe badanie pokazuje, że popularność taniej elektroniki przyczynia się do wzrostu ilości elektroodpadów w Irlandii. Problem dotyczy nie tylko środowiska, ale także bezpieczeństwa mieszkańców.
44% konsumentów pozbyło się elektroniki niemal od razu
Jak wynika z badania opublikowanego przez RTÉ 12 października 2026 roku, w okresie 12 miesięcy do lipca 2026 roku aż 44% ankietowanych mieszkańców Irlandii wyrzuciło co najmniej jeden produkt z kategorii tzw. fast tech. Chodzi o niedrogie, niewielkie urządzenia elektroniczne, które często kupowane są pod wpływem impulsu lub jako sezonowe gadżety.
Do tej kategorii zaliczają się między innymi miniwentylatory, lampki i dekoracje świąteczne, bezprzewodowe słuchawki, głośniki, ładowarki oraz powerbanki.
Badanie wykazało, że niemal dziewięciu na dziesięciu irlandzkich konsumentów kupiło przynajmniej jeden taki produkt w ciągu poprzednich 12 miesięcy. Odsetek ten wyniósł 89%, podczas gdy średnia dla 12 badanych krajów europejskich wynosiła 78%.
Oznacza to, że popularność taniej elektroniki w Irlandii jest większa niż w pozostałych krajach objętych badaniem. Problem pojawia się wtedy, gdy urządzenia szybko przestają być potrzebne lub ulegają uszkodzeniu.
Urządzenia psują się, a konsumenci przechowują je w domach
Z danych przedstawionych przez WEEE Forum wynika, że konsumenci często nie wiedzą, co zrobić z niepotrzebną elektroniką.
Ponad jedna trzecia badanych przyznała, że wyrzuciła przynajmniej jedno takie urządzenie do zwykłego kosza. Ponad jedna czwarta przechowywała nieużywany sprzęt w domu, zamiast przekazać go do recyklingu. Mniej niż połowa skorzystała z punktu zbiórki elektroodpadów.
Wśród 776 respondentów z Irlandii, którzy odpowiedzieli na pytanie o przyczyny zaprzestania używania urządzeń, 52% wskazało awarię lub wadę produktu.
Wyniki sugerują, że problem nie wynika wyłącznie ze zmieniających się upodobań konsumentów. Istotne znaczenie ma również trwałość kupowanych urządzeń.
Co więcej, 83% respondentów zadeklarowało gotowość zapłacenia więcej za przynajmniej niektóre podobne produkty, jeżeli byłyby trwalsze.
91 milionów urządzeń kupionych w ciągu roku
Skala zjawiska jest szczególnie widoczna w danych dotyczących zakupów. Według odrębnych badań WEEE Ireland w ubiegłym roku w Irlandii kupiono łącznie około 91 milionów produktów z kategorii fast tech.
Nawet jeśli pojedynczy gadżet jest niewielki i stosunkowo tani, miliony podobnych zakupów tworzą poważne wyzwanie dla systemu gospodarowania odpadami.
Elektronika zawiera materiały, które mogą zostać odzyskane i ponownie wykorzystane. Jeżeli urządzenia trafiają do zwykłych odpadów komunalnych, odzyskanie tych surowców staje się trudniejsze, a część potencjalnie wartościowych materiałów zostaje utracona.
Elizabeth O’Reilly, dyrektor ds. zgodności środowiskowej i gospodarki o obiegu zamkniętym w WEEE Ireland, zwróciła uwagę, że niska cena i łatwa dostępność takich produktów mogą sprawiać, że konsumenci traktują je jak przedmioty jednorazowego użytku.
Uwaga na baterie litowe. Mogą powodować pożary
Nieprawidłowe wyrzucanie małych urządzeń elektronicznych wiąże się również z zagrożeniem pożarowym.
Wiele gadżetów zawiera baterie litowe. Jeżeli trafią one do zwykłych odpadów, podczas transportu i przetwarzania śmieci mogą zostać uszkodzone. Może to doprowadzić do pożaru w śmieciarce lub w zakładzie przetwarzania odpadów.
Dlatego nawet niewielkie urządzenia, takie jak lampki dekoracyjne, słuchawki czy miniwentylatory, nie powinny być automatycznie traktowane jak zwykłe śmieci.
WEEE Ireland apeluje, aby niepotrzebny sprzęt elektryczny i elektroniczny przekazywać do odpowiednich punktów zbiórki. Jeżeli urządzenie nadal działa, warto rozważyć jego ponowne wykorzystanie lub przekazanie innej osobie. W przypadku awarii można sprawdzić możliwość naprawy.
Gdzie oddać niepotrzebną elektronikę w Irlandii?
Mieszkańcy Irlandii mogą korzystać z punktów recyklingu w wybranych sklepach sprzedających elektronikę oraz z lokalnych centrów przyjmowania odpadów, tzw. civic amenity sites.
Wiele takich punktów przyjmuje zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny bezpłatnie. Przed wizytą warto sprawdzić, jakie urządzenia przyjmuje dany punkt i czy obowiązują szczególne zasady dotyczące baterii.
Nie należy wyrzucać urządzeń z wbudowanymi bateriami litowymi do zwykłego kosza. Jeśli bateria jest spuchnięta, uszkodzona lub nadmiernie się nagrzewa, nie należy jej samodzielnie rozbierać ani przebijać.
Czy konsumenci zmienią swoje nawyki?
Badanie przeprowadzono w ramach przygotowań do Międzynarodowego Dnia Elektroodpadów, obchodzonego 14 października. Objęło ono 12 krajów europejskich i zwróciło uwagę na rosnący problem krótkiego cyklu życia niewielkich urządzeń elektronicznych.
Wyniki wskazują, że konsumenci mogą być skłonni wybierać trwalsze produkty, nawet jeśli kosztują więcej. Jednocześnie potrzebna jest większa świadomość tego, jak prawidłowo pozbywać się niepotrzebnego sprzętu.
Dla mieszkańców Irlandii praktyczna zasada jest prosta: przed zakupem warto zastanowić się, czy gadżet rzeczywiście będzie potrzebny, a po zakończeniu jego użytkowania przekazać go do ponownego wykorzystania lub odpowiedniego recyklingu.
Tani gadżet może kosztować niewiele przy kasie, ale jego produkcja i niewłaściwa utylizacja mają konsekwencje wykraczające daleko poza domowy budżet.
Źródła: RTÉ News, WEEE Ireland, WEEE Forum.
