73% osób, którym przydzielono mieszkania socjalne w Dublinie, posiada irlandzkie obywatelstwo. Nowe dane Dublin City Council rzucają światło na strukturę przydziałów mieszkań w stolicy i jednocześnie pokazują, jak bardzo skomplikowana jest sytuacja osób oczekujących na mieszkanie komunalne.
Dane zostały ujawnione w związku z pytaniami dotyczącymi obywatelstwa i narodowości osób korzystających z systemu mieszkań socjalnych. Informacje są szczególnie istotne w czasie, gdy Dublin zmaga się z ogromnym zapotrzebowaniem na mieszkania i rosnącą liczbą osób oczekujących na pomoc mieszkaniową. (Newstalk)
73% przydziałów dla obywateli Irlandii
Według najnowszych danych przytoczonych przez Newstalk, 73% osób, którym przydzielono mieszkania socjalne w stolicy, stanowili obywatele Irlandii. Oznacza to, że około jedna czwarta przydziałów przypadła osobom posiadającym inne obywatelstwo. (Newstalk)
Nie oznacza to jednak, że system mieszkaniowy automatycznie preferuje obywateli Irlandii.
Dublin City Council podkreśla, że obywatelstwo lub narodowość nie są kryterium przyznawania mieszkania. Przydziały odbywają się zgodnie z przyjętym przez radę systemem kwalifikacji i priorytetów, który koncentruje się przede wszystkim na potrzebach gospodarstwa domowego. (Dublin InQuirer)
Co decyduje o tym, kto dostanie mieszkanie?
System przydziału mieszkań socjalnych uwzględnia między innymi sytuację mieszkaniową danej rodziny, warunki, w jakich obecnie mieszka, kwestie zdrowotne oraz inne okoliczności uznawane za wymagające szczególnego priorytetu.
Według Dublin City Council obywatelstwo nie daje dodatkowych punktów ani pierwszeństwa. Osoby spełniające kryteria są oceniane zgodnie z obowiązującym Scheme of Lettings. (Dublin InQuirer)
Co więcej, co najmniej 21% mieszkań socjalnych jest kierowanych do gospodarstw domowych znajdujących się w zakwaterowaniu awaryjnym, co pokazuje, że sytuacja osób bezdomnych lub zagrożonych bezdomnością jest jednym z istotnych elementów systemu priorytetów. (Dublin InQuirer)
A co z osobami na liście oczekujących?
Tutaj sytuacja wygląda inaczej.
Dane Dublin City Council wskazują, że około 42% gospodarstw domowych znajdujących się na liście oczekujących na mieszkanie socjalne ma nieirlandzką narodowość. Informacja ta dotyczy jednak gospodarstw domowych, a nie pojedynczych osób. Co więcej, rada zaznacza, że dane odnoszą się do głowy gospodarstwa domowego i nie pokazują narodowości wszystkich członków rodziny. (Dublin InQuirer)
To ważne rozróżnienie, ponieważ nie można bezpośrednio porównywać 73% przydziałów dla obywateli Irlandii z 42% udziałem gospodarstw o nieirlandzkiej narodowości na liście oczekujących. Są to różne grupy, mierzone w inny sposób.
Dlaczego osoby nieposiadające irlandzkiego obywatelstwa są obecne w systemie?
Prawo do ubiegania się o pomoc mieszkaniową nie jest uzależnione wyłącznie od posiadania irlandzkiego paszportu.
Osoby z innych państw UE mogą, pod określonymi warunkami, kwalifikować się do pomocy mieszkaniowej. Znaczenie może mieć między innymi spełnienie wymogu habitual residence.
Inaczej wygląda sytuacja osób ubiegających się o azyl. Osoby oczekujące na rozpatrzenie wniosku o ochronę międzynarodową nie mają prawa do standardowego wsparcia mieszkaniowego. Jeżeli jednak otrzymają ochronę międzynarodową, uzyskują taki sam dostęp do wsparcia mieszkaniowego jak obywatele Irlandii. (Dublin InQuirer)
Dublin mierzy się z ogromną presją mieszkaniową
Dane pojawiają się w momencie, gdy lista osób oczekujących na mieszkanie socjalne pozostaje bardzo długa.
Problemem nie jest wyłącznie liczba osób znajdujących się na liście. Dublin zmaga się również z wysokimi czynszami, ograniczoną dostępnością mieszkań na rynku prywatnym oraz rosnącą liczbą osób korzystających z zakwaterowania awaryjnego.
Według danych Dublin City Council w 2024 roku średnia liczba gospodarstw znajdujących się na liście mieszkaniowej wynosiła 13 728, a w ciągu całego roku przydzielono łącznie 2836 mieszkań w ramach systemu mieszkaniowego. (Dublin City Council)
Nowe dane mają być publikowane regularnie
Dublin City Council wcześniej nie publikował regularnych danych dotyczących obywatelstwa osób otrzymujących mieszkania socjalne.
Po przeprowadzeniu w 2026 roku oceny dotyczącej równości i praw człowieka rada zdecydowała jednak, że będzie prowadzić coroczne monitorowanie i raportowanie danych dotyczących równości. Pierwsze takie informacje mają być uwzględniane w raportach rocznych. (Dublin InQuirer)
Może to oznaczać, że w kolejnych latach łatwiej będzie porównywać strukturę osób otrzymujących mieszkania z osobami znajdującymi się na liście oczekujących.
Debata o tym, komu powinny przysługiwać mieszkania
Publikacja danych wywołała również debatę polityczną i społeczną.
Niezależny radny Dublin City Council Gavin Pepper argumentuje, że system powinien w większym stopniu uwzględniać obywatelstwo. Z kolei Dublin City Council oraz przedstawiciele sektora mieszkaniowego wskazują, że obecny system opiera się przede wszystkim na potrzebach gospodarstw domowych, a nie ich narodowości. (Dublin InQuirer)
Ministerstwo Mieszkalnictwa również podkreśla, że podstawowym elementem systemu przydziału powinny być potrzeby i sytuacja konkretnego gospodarstwa domowego. (Dublin InQuirer)
Co pokazują dane?
Najważniejszy wniosek z nowych informacji jest prosty: większość osób otrzymujących mieszkania socjalne w Dublinie to obywatele Irlandii – 73%.
Jednocześnie osoby nieposiadające irlandzkiego obywatelstwa stanowią znaczącą część zarówno osób oczekujących na mieszkanie, jak i późniejszych przydziałów.
Dane pokazują więc przede wszystkim skalę presji na system mieszkaniowy. Aby dokładnie ocenić, jak działa system, potrzebne są również informacje o czasie oczekiwania, liczbie osób w gospodarstwach domowych, powodach przyznania priorytetu oraz liczbie przydziałów w poszczególnych kategoriach.
Jedno jest pewne: przy niedoborze mieszkań socjalnych każda nowa publikacja dotycząca tego, kto czeka i kto otrzymuje mieszkanie, będzie wywoływać dużą uwagę społeczną.
