Majątek gospodarstw domowych w Irlandii znacząco wzrósł w ciągu ostatniej dekady, a zadłużenie w stosunku do posiadanych aktywów wyraźnie spadło. Mimo tej poprawy bogactwo pozostaje skoncentrowane w rękach niewielkiej części społeczeństwa.

Według danych przedstawionych przez Economic and Social Research Institute (ESRI) najbogatsze 10% gospodarstw domowych posiadało w 2023 roku niemal połowę całkowitego majątku netto w kraju.

Majątek Irlandczyków wzrósł ponad dwukrotnie

Najnowsza analiza ESRI, przygotowana we współpracy z irlandzkim Departamentem Finansów, pokazuje, jak zmieniła się sytuacja finansowa gospodarstw domowych w latach 2013–2023.

W tym okresie łączny majątek netto gospodarstw domowych w Irlandii wzrósł ponad dwukrotnie. Jednocześnie zadłużenie gospodarstw domowych, liczone jako część wartości posiadanych aktywów brutto, zmniejszyło się z 25% do 11%.

Dane wskazują więc na ogólną poprawę kondycji finansowej gospodarstw domowych. Nie oznacza to jednak, że wzrost wartości majątku przyniósł wszystkim mieszkańcom takie same korzyści.

Największa część zgromadzonego bogactwa nadal znajduje się w rękach najzamożniejszych. W 2023 roku 10% najbogatszych gospodarstw domowych kontrolowało niemal połowę całkowitego majątku netto w Irlandii.

Nieruchomości, ziemia i firmy mają kluczowe znaczenie

Jednym z najważniejszych zagadnień poruszonych w raporcie jest sposób definiowania majątku przy ewentualnym wprowadzeniu podatku majątkowego.

ESRI podkreśla, że znaczenie ma nie tylko próg wartości majątku, od którego podatek miałby być naliczany, ale również rodzaje aktywów objętych opodatkowaniem.

Do najważniejszych składników majątku należą nieruchomości, grunty, gospodarstwa rolne oraz przedsiębiorstwa. Jeżeli część tych aktywów zostałaby wyłączona z podstawy opodatkowania, nawet stosunkowo niski próg podatkowy nie musiałby obejmować znacznej części zgromadzonego bogactwa.

Z kolei bardzo wysoki próg mógłby sprawić, że nowy podatek dotyczyłby jedynie niewielkiej grupy najzamożniejszych gospodarstw domowych.

Czy wysoki majątek zawsze oznacza wysokie dochody?

Raport zwraca uwagę na istotny problem związany z ewentualnym corocznym podatkiem od majątku. Wysoka wartość posiadanych aktywów nie zawsze oznacza, że dana osoba dysponuje dużymi regularnymi dochodami.

Przykładem może być właściciel nieruchomości lub przedsiębiorstwa o wysokiej wartości, który nie uzyskuje wystarczających bieżących przychodów, aby bez trudności opłacić dodatkowy podatek.

Dlatego przy projektowaniu takiego rozwiązania należałoby uwzględnić nie tylko wartość majątku, ale także płynność finansową podatników oraz relacje nowego podatku z już obowiązującymi daninami.

Rachel Slaymaker, badaczka ESRI, wskazała, że przy rozważaniu corocznego podatku majątkowego trzeba wziąć pod uwagę jego wpływ na cały system podatkowy oraz sprawdzić, czy podobne cele można osiągnąć poprzez reformę istniejących podatków.

ESRI analizuje możliwe warianty podatku majątkowego

Badanie obejmuje hipotetyczne scenariusze rocznego podatku od majątku netto przy stawce 1%. Naukowcy analizowali między innymi, jak zmiana progu majątkowego i zakresu aktywów objętych podatkiem wpływałaby na liczbę gospodarstw domowych zobowiązanych do jego zapłaty.

Ważne jest jednak rozróżnienie między analizą możliwych rozwiązań a konkretną propozycją rządu. ESRI zaznacza, że przedstawione scenariusze mają charakter ilustracyjny. Nie są prognozą przyszłych wpływów podatkowych ani rekomendacją wprowadzenia konkretnego podatku.

Raport ma przede wszystkim pomóc w zrozumieniu, jakie skutki mogłyby przynieść różne modele opodatkowania majątku w Irlandii.

Co oznacza to dla mieszkańców Irlandii?

Dane pokazują, że wzrost łącznego majątku kraju nie musi oznaczać jednakowej poprawy sytuacji wszystkich gospodarstw domowych. Osoby posiadające nieruchomości, ziemię lub udziały w przedsiębiorstwach mogą korzystać ze wzrostu wartości tych aktywów, podczas gdy gospodarstwa bez znaczących oszczędności i majątku mają ograniczone możliwości uczestniczenia w tym procesie.

Jednocześnie sam udział najbogatszych w całkowitym majątku nie przesądza o tym, jakie rozwiązanie podatkowe byłoby najskuteczniejsze. Znaczenie mają również konstrukcja podatku, koszty jego wdrożenia, wpływ na inwestycje oraz sytuacja osób posiadających wartościowe aktywa, ale ograniczone bieżące dochody.

Dyskusja o opodatkowaniu majątku może więc stać się częścią szerszej debaty o nierównościach ekonomicznych, dostępności mieszkań i sposobie finansowania usług publicznych w Irlandii.

Źródła: TheJournal.ie; Economic and Social Research Institute (ESRI), raport opublikowany 13 października 2026 r.