W poniedziałek 5 października 2026 roku w Glenties (Na Gleannta), w hrabstwie Donegal, odbędzie się uroczyste odsłonięcie tablicy poświęconej Pawłowi Edmundowi Strzeleckiemu – polskiemu podróżnikowi, naukowcowi i działaczowi humanitarnemu, który podczas Wielkiego Głodu w Irlandii pomagał ratować tysiące dzieci przed śmiercią z głodu.
Uroczystość rozpocznie się o godzinie 11:00.
Polak, który pomagał Irlandczykom podczas Wielkiego Głodu
Paweł Edmund Strzelecki jest dziś najbardziej znany jako odkrywca Australii, ale jego historia ma również niezwykle ważny irlandzki rozdział. W latach 1847–1848 pracował w Irlandii jako przedstawiciel British Relief Association, organizacji zajmującej się pomocą dla ofiar Wielkiego Głodu.
Strzelecki koncentrował się między innymi na pomocy dzieciom. Organizował systemy dożywiania poprzez szkoły i lokalne komitety, szczególnie na zachodzie Irlandii, gdzie sytuacja była wyjątkowo dramatyczna. Według historyków jego działania przyczyniły się do uratowania życia ponad 200 tysięcy dzieci w całej Irlandii.
Około 7 tysięcy dzieci w samym Glenties
Szczególne miejsce w historii działalności Strzeleckiego zajmuje właśnie Glenties. Szacuje się, że dzięki programom pomocy, za które odpowiadał, uratowano tam około 7 tysięcy dzieci.
To właśnie dlatego tablica zostanie ustawiona naprzeciwko St Columba’s Comprehensive School w Glenties. W uroczystości mają uczestniczyć również uczniowie szkoły, którzy wezmą udział w wydarzeniu upamiętniającym polskiego humanitarystę.
Ważny symbol przyjaźni Polski i Irlandii
W odsłonięciu tablicy wezmą udział przedstawiciele władz lokalnych i państwowych. Wśród zaproszonych gości znajdują się m.in. Charlie McConalogue, Minister Stanu w Department of Culture, Communications and Sport, Cathaoirleach Glenties Municipal District Cllr Anthony Molloy oraz Chief Executive Donegal County Council John G. McLaughlin.
Obecni będą również Jonathan Conlon, ambasador Irlandii w Polsce, oraz Artur Michalski, chargé d’affaires Ambasady RP w Irlandii.
Historia, która łączy dwa narody
Uroczystość w Glenties ma być czymś więcej niż tylko odsłonięciem kolejnej tablicy pamiątkowej. Ma przypominać o wyjątkowym epizodzie w historii relacji polsko-irlandzkich – czasie, gdy Polak przybył do Irlandii i zaangażował się w ratowanie jej mieszkańców podczas jednej z największych tragedii w historii tego kraju.
Tablica ma symbolizować trwałą przyjaźń pomiędzy Polską i Irlandią. Jej odsłonięcie jest również związane z partnerstwem Polski i hrabstwa Donegal w ramach irlandzkiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2026 roku.
Strzelecki – nie tylko odkrywca Australii
W Polsce i Australii nazwisko Strzeleckiego kojarzone jest przede wszystkim z jego wyprawami badawczymi oraz zdobyciem najwyższego szczytu Australii, który nazwał Mount Kosciuszko. W Irlandii jego dziedzictwo ma jednak zupełnie inny wymiar.
Jego działalność podczas Wielkiego Głodu pokazuje, że Strzelecki był nie tylko podróżnikiem i naukowcem, ale również człowiekiem, który w obliczu ogromnego kryzysu zdecydował się pomagać najbardziej potrzebującym.
Jego praca została doceniona również przez brytyjskie władze – za działalność w Irlandii otrzymał Order Łaźni (Order of the Bath).
Dla Polaków mieszkających dziś w Irlandii wydarzenie w Glenties ma szczególne znaczenie. Przypomina bowiem, że historia obecności Polaków na Zielonej Wyspie nie rozpoczęła się wraz z emigracją po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Jej korzenie sięgają znacznie dalej – a jedną z najbardziej niezwykłych postaci tej historii jest właśnie Paweł Edmund Strzelecki.
Źródło: Donegal County Council
