Większość pasażerów wsiadających na pokład maszyny w barwach Ryanaira, Lufthansy czy PLL LOT zakłada, że samolot należy do przewoźnika. W rzeczywistości ponad połowa światowej floty komercyjnej jest własnością firm leasingowych, a niekwestionowanym globalnym centrum tego biznesu jest Irlandia.
Ile samolotów lata po świecie i do kogo należą?
Według danych Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA) oraz firmy analitycznej Cirium, globalna flota samolotów komercyjnych liczy obecnie około 35,5 tysiąca maszyn, z czego ponad 30,3 tysiąca pozostaje w aktywnej służbie, a reszta znajduje się w rezerwie lub przechodzi przeglądy techniczne.
Jak wynika z raportów branżowych (m.in. Aviation Capital Group oraz KPMG), około 51% do 55% wszystkich samolotów komercyjnych na świecie jest leasingowanych. Oznacza to, że co druga maszyna wzbijająca się w powietrze nie figuruje w księgach rachunkowych linii lotniczej jako jej własność, lecz jest wynajmowana od wyspecjalizowanego podmiotu finansowego – tzw. lessora.
Irlandia – światowa stolica leasingu lotniczego
Gdyby spojrzeć na mapę własności światowego lotnictwa, Dublin i Shannon okazałyby się najważniejszymi punktami na globie. Z danych organizacji branżowej Aircraft Leasing Ireland (ALI) wynika, że firmy działające w Irlandii zarządzają flotą liczącą 9 504 samoloty z około 14 678 maszyn objętych globalnym leasingiem.
Daje to Irlandii udział na poziomie około 64–65% światowego rynku leasingu samolotów pod względem liczby maszyn oraz niemal 69% pod względem ich wartości, szacowanej na ponad 315 miliardów dolarów. W Irlandii swoje główne siedziby lub kluczowe biura operacyjne posiada aż 19 z 20 największych firm leasingowych na świecie.
Najwięksi gracze z siedzibą w Irlandii
Rynek zdominowany jest przez potężne korporacje finansowe, które składają u producentów – takich jak Airbus i Boeing – zamówienia liczone w setkach egzemplarzy, by następnie wynajmować je przewoźnikom na wszystkich kontynentach.
| Firma leasingowa | Siedziba / operacje w Irlandii | Wielkość zarządzanej i zamówionej floty |
|---|---|---|
| AerCap | Dublin (główna siedziba) | Ponad 1 530 samolotów własnych i zarządzanych + ok. 360 w zamówieniach |
| SMBC Aviation Capital | Dublin | Około 1 700–1 880 samolotów (własnych, obsługiwanych i zamówionych) |
| Avolon | Dublin | Ponad 1 100 samolotów własnych, zarządzanych i zamówionych |
| DAE Capital | Dublin (biuro operacyjne) | Około 1 000 samolotów (po przejęciu Macquarie AirFinance) |
Dlaczego linie lotnicze nie kupują samolotów na własność?
Zakup nowoczesnego samolotu pasażerskiego to wydatek rzędu od kilkudziesięciu do nawet ponad 150 milionów dolarów za sztukę. Dla przewoźników zamrożenie tak ogromnego kapitału wiąże się z dużym ryzykiem finansowym.
Korzystanie z leasingu operacyjnego (najczęściej w formule dry lease, czyli wynajmu samej maszyny bez załogi i ubezpieczenia) zapewnia liniom lotniczym kilka kluczowych korzyści:
- Elastyczność floty: Przewoźnik może szybciej zwiększać liczbę maszyn w okresach boomu turystycznego lub zwracać je po wygaśnięciu umowy, gdy popyt spada.
- Ochrona płynności finansowej: Zamiast jednorazowego wydatku rzędu setek milionów euro, linia płaci przewidywalne miesięczne raty leasingowe.
- Dostęp do nowych technologii: Firmy leasingowe rezerwują sloty produkcyjne u Airbusa i Boeinga z wieloletnim wyprzedzeniem, dzięki czemu linie mogą szybciej pozyskać oszczędne maszyny nowej generacji (np. Airbus A320neo czy Boeing 737 MAX).
- Transakcje sale-and-leaseback: Linie lotnicze często kupują samolot, po czym natychmiast sprzedają go irlandzkiemu lessorowi i biorą w leasing zwrotny, uwalniając w ten sposób gotówkę na bieżącą działalność.
Skąd wzięła się potęga Irlandii w tej branży?
Historia irlandzkiego dominium lotniczego sięga 1975 roku, kiedy Tony Ryan (późniejszy współzałożyciel linii Ryanair) założył w Shannon firmę Guinness Peat Aviation (GPA) – pioniera nowoczesnego leasingu samolotów. Choć GPA upadła na początku lat 90., wykształciła kadrę specjalistów, którzy stworzyli dzisiejszych gigantów, w tym firmę AerCap.
O utrzymaniu pozycji lidera przez dekady zadecydowały nie tylko korzystne przepisy podatkowe (m.in. stawka 12,5% CIT dla aktywnej działalności operacyjnej oraz rozbudowana sieć umów o unikaniu podwójnego opodatkowania), ale przede wszystkim stabilność prawna.
Irlandia jako jedno z pierwszych państw ratyfikowała Konwencję Kapsztadzką, ułatwiającą odzyskiwanie samolotów w przypadku niewypłacalności linii lotniczej za granicą, a dubliński sąd gospodarczy (Commercial Court) słynie z błyskawicznego rozstrzygania sporów lotniczych. W samym sektorze w Irlandii pracuje ponad 8,5 tysiąca wysoko wykwalifikowanych specjalistów, a branża generuje dla lokalnej gospodarki blisko miliard dolarów rocznie.
Co to oznacza dla pasażerów mieszkających w Irlandii?
Choć umowy leasingowe zawierane są w biurowcach w centrum Dublina, ich efekty odczuwają bezpośrednio pasażerowie podróżujący między Irlandią a Polską. Wysoka konkurencja między firmami leasingowymi oraz łatwy dostęp do nowoczesnych, bardziej ekonomicznych samolotów sprawiają, że przewoźnicy operujący z lotnisk w Dublinie, Cork czy Shannon mogą szybciej otwierać nowe trasy i utrzymywać wysoką częstotliwość połączeń.
Z drugiej strony, obecne opóźnienia w dostawach nowych maszyn z fabryk Boeinga i Airbusa doprowadziły do wzrostu stawek leasingowych o około 15% względem okresu sprzed pandemii. Wyższe koszty wynajmu samolotów są jednym z czynników, które linie lotnicze uwzględniają przy kalkulacji cen biletów lotniczych w całej Europie.
Źródła:
1. Aircraft Leasing Ireland (Ibec) – dane dotyczące udziału irlandzkich firm w światowym leasingu lotniczym
2. IATA / Cirium – raport „The Global Commercial Aircraft Fleet”
3. AerCap Holdings N.V. – zestawienie floty i portfela zamówień
4. SMBC Aviation Capital – raport o strukturze floty
5. Deloitte Ireland – Aviation Finance Leaders Survey




