Podatek od pustych domów miał zachęcać właścicieli do wynajmowania lub sprzedaży nieużywanych nieruchomości.
Najnowszy raport Comptroller and Auditor General (C&AG) wskazuje jednak, że jego wpływ na rynek mieszkaniowy pozostaje ograniczony.
Vacant Homes Tax (VHT) został wprowadzony, aby zwiększyć liczbę mieszkań dostępnych na sprzedaż lub wynajem. Według raportu C&AG system ma jednak poważne problemy z identyfikowaniem nieruchomości, które powinny podlegać podatkowi. (RTE)
Tysiące pustych domów, ale niewielu płatników
Jednym z głównych problemów jest brak kompletnego rejestru nieruchomości objętych podatkiem. Według raportu szacunki liczby potencjalnie pustych domów wahają się od 57 tys. do 81 tys., w zależności od wykorzystanego źródła danych.
Tymczasem liczba nieruchomości faktycznie objętych podatkiem jest znacznie niższa. C&AG wskazuje, że niski poziom deklaracji oraz liczne zwolnienia ograniczają skuteczność systemu.
Spóźnione deklaracje i płatności
Raport zwraca również uwagę na sposób egzekwowania podatku.
W analizowanej próbie 44 przypadków aż 55% deklaracji zostało złożonych po terminie. Spośród osób składających deklaracje z opóźnieniem 63% również zapłaciło podatek po terminie.
Revenue przyjęło dotychczas stosunkowo łagodne podejście do opóźnień, tłumacząc je początkową fazą funkcjonowania systemu.
Revenue powinno stworzyć pełny rejestr
C&AG zaleca stworzenie kompletnego rejestru nieruchomości, które mogą podlegać Vacant Homes Tax.
Do jego stworzenia mogłyby zostać wykorzystane m.in. dane ESB Networks, samorządów lokalnych oraz GeoDirectory. Według raportu taki rejestr jest kluczowy nie tylko dla pobierania podatku, ale również dla sprawdzenia, czy podatek rzeczywiście powoduje powrót pustych mieszkań na rynek.
Kolejny podatek od opuszczonych nieruchomości
Raport ujawnia również, że rząd pracuje nad wprowadzeniem nowego podatku od nieruchomości zaniedbanych (derelict property tax). Ma on zostać uwzględniony w tegorocznym Finance Bill i funkcjonować obok Vacant Homes Tax.
Obecnie Vacant Homes Tax jest naliczany za nieruchomości mieszkalne, które były wykorzystywane jako mieszkanie przez mniej niż 30 dni w 12-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Dla obecnego okresu, trwającego od 1 listopada 2025 do 31 października 2026, stawka wynosi siedmiokrotność podstawowej stawki Local Property Tax (LPT). (Revenue)
Co dalej?
C&AG wskazuje, że bez lepszego systemu identyfikowania pustych nieruchomości trudno będzie ocenić, czy Vacant Homes Tax rzeczywiście pomaga zwiększać dostępność mieszkań.
Ministerstwo Finansów zapowiedziało dodatkową analizę funkcjonowania podatku, obejmującą m.in. wykorzystywane dane i sposób raportowania od momentu jego wprowadzenia w 2022 roku.
W czasie, gdy Irlandia nadal zmaga się z dużą presją na rynku mieszkaniowym, raport może zwiększyć presję na rząd, aby skuteczniej wykorzystywał istniejące instrumenty podatkowe i dokładniej identyfikował nieruchomości pozostające poza rynkiem.
