Budżet 2027 zostanie przedstawiony w irlandzkim parlamencie 6 października. Rząd ma do dyspozycji duży pakiet finansowy, ale jednocześnie zapowiada, że tegoroczny budżet nie będzie kolejnym rozdawaniem jednorazowych świadczeń.
Największa uwaga skupia się obecnie na podatkach, kosztach życia, czynszach, energii, paliwie i świadczeniach społecznych.
Na niecałe dwa tygodnie przed Budget Day wiadomo już znacznie więcej niż jeszcze kilka tygodni temu. Nadal jednak wiele konkretnych kwot nie zostało oficjalnie ogłoszonych.
€8,5 miliarda na budżet 2027
Najważniejsza liczba to €8,5 miliarda. Zgodnie z wcześniejszymi założeniami rządu około €7 miliardów ma zostać przeznaczone na zwiększenie wydatków publicznych, a około €1,5 miliarda na zmiany podatkowe.
Łączne wydatki państwa w 2027 roku mają sięgnąć około €125 miliardów. Część dodatkowych pieniędzy nie będzie jednak oznaczała nowych programów dla mieszkańców. Znaczna część wzrostu wydatków wynika z konieczności finansowania istniejących usług, wzrostu kosztów oraz inwestycji w infrastrukturę.
To oznacza, że choć kwota €8,5 miliarda wygląda bardzo imponująco, nie należy zakładać, że cała zostanie przeznaczona na obniżki podatków czy dodatkowe pieniądze dla gospodarstw domowych.
Podatki – prawdopodobnie najważniejsza część budżetu
Rząd bardzo wyraźnie zapowiada zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Obecnie osoba samotna zaczyna płacić 40-procentową stawkę income tax po przekroczeniu dochodu €44 000 rocznie. Jednym z najczęściej wymienianych scenariuszy jest podniesienie tego progu o około €2 000, do €46 000.
Przy takim rozwiązaniu osoba zarabiająca co najmniej €46 000 mogłaby zaoszczędzić maksymalnie około €400 rocznie, ponieważ €2 000 dochodu zostałoby opodatkowane stawką 20%, a nie 40%. Para rozliczająca się wspólnie mogłaby w określonych przypadkach zyskać nawet około €800 rocznie.
Nie jest to jednak jeszcze potwierdzona kwota. Rząd potwierdził natomiast, że pakiet podatkowy będzie wart około €1,5 miliarda, a większość tej kwoty ma być związana z podatkiem dochodowym.
Problem „fiscal drag”
Jednym z powodów nacisku na zmianę progów jest tzw. fiscal drag, czyli sytuacja, w której wynagrodzenia rosną, ale progi podatkowe pozostają na tym samym poziomie.
W efekcie pracownik może dostać podwyżkę, ale część dodatkowych pieniędzy zostaje zabrana przez wyższe podatki. Eksperci zwracają uwagę, że podniesienie progów nie musi więc oznaczać dużej realnej poprawy sytuacji finansowej – może być przede wszystkim częściowym dostosowaniem systemu do wzrostu wynagrodzeń i kosztów życia.
Wyższy Working Income – możliwe dodatkowe zmiany
Oprócz progów podatkowych oczekuje się również zmian dotyczących ulg podatkowych, między innymi PAYE Tax Credit oraz Earned Income Credit.
Jednocześnie od 1 października wzrośnie składka pracownika na PRSI o 0,15 punktu procentowego, do 4,35%. Oznacza to, że część korzyści wynikających z obniżek podatkowych może zostać zmniejszona przez wyższe PRSI.
Najemcy mogą dostać większą ulgę
Jedną z rzeczy, które są już znacznie bliżej potwierdzenia, jest zwiększenie Rent Tax Credit.
Premier Micheál Martin powiedział, że ulga dla najemców zostanie zwiększona w Budget 2027. Obecnie wynosi ona maksymalnie €1 000 rocznie dla osoby indywidualnej oraz €2 000 dla pary rozliczającej się wspólnie.
Wcześniej pojawiła się propozycja zwiększenia ulgi o kolejne €300, ale rząd nie potwierdził jeszcze konkretnej kwoty.
Dla osób wynajmujących mieszkania i domy będzie to jedna z najważniejszych kwestii całego budżetu.
Paliwo – decyzja, która może mieć znaczenie dla każdego kierowcy
Rząd analizuje również przyszłość obniżonych stawek akcyzy na benzynę i olej napędowy.
Obecne obniżki mają zostać wycofane od 1 listopada, ale przy utrzymujących się wysokich cenach paliw rząd rozważa ich przedłużenie. Pojawiła się możliwość utrzymania obniżek nawet do końca lutego lub początku marca.
Nie jest to więc jeszcze decyzja o trwałym obniżeniu podatku na paliwo. Raczej chodzi o odpowiedź na sytuację cenową i ochronę gospodarstw domowych oraz przedsiębiorców przed gwałtownym wzrostem kosztów.
Ogrzewanie domu i olej opałowy
W centrum uwagi znajduje się również home heating oil.
Tánaiste Simon Harris zasugerował możliwość oddzielenia zmian dotyczących oleju opałowego od ogólnych zmian w carbon tax. Oznaczałoby to potencjalną ulgę dla gospodarstw domowych korzystających z ogrzewania olejowego.
Jednocześnie nie należy jeszcze traktować konkretnej obniżki jako przesądzonej.
Rząd zapowiada także program związany z wymianą starych kotłów olejowych oraz wsparcie dla magazynowania energii z instalacji solarnych.
Czego raczej NIE będzie?
To równie ważne jak lista potencjalnych prezentów budżetowych.
❌ Nie będzie kolejnego powszechnego kredytu energetycznego
Premier Micheál Martin wykluczył uniwersalny energy credit dla wszystkich gospodarstw domowych. Oznacza to odejście od modelu znanego z poprzednich lat, kiedy gospodarstwa otrzymywały powszechne dopłaty do rachunków za energię.
Jeżeli pojawi się wsparcie energetyczne, bardziej prawdopodobne są rozwiązania skierowane do konkretnych grup znajdujących się w trudniejszej sytuacji.
❌ Prawdopodobnie nie będzie zniesienia Stamp Duty dla pierwszych kupujących
W ostatnich tygodniach pojawiały się propozycje zniesienia stamp duty dla osób kupujących pierwszą nieruchomość.
Jednak minister finansów Simon Harris dał do zrozumienia, że nie planuje wprowadzenia takiego rozwiązania w Budget 2027. Wcześniej część polityków Fianna Fáil naciskała na jego wprowadzenie, dlatego temat pozostaje elementem debaty politycznej, ale obecnie nie wygląda na centralną część rządowego pakietu.
❌ Nie należy oczekiwać kolejnych dużych, powszechnych jednorazowych wypłat
Eksperci wskazują, że rząd przesuwa się w kierunku stałych i bardziej ukierunkowanych rozwiązań, zamiast kolejnych jednorazowych bonusów dla wszystkich.
Może to oznaczać większe ulgi podatkowe, zmiany w świadczeniach lub wsparcie skierowane do konkretnych grup, zamiast kolejnego rozwiązania typu „każde gospodarstwo otrzyma X euro”.
Help to Buy – co z limitem €30 000?
Program Help to Buy również znalazł się w centrum dyskusji.
Obecnie maksymalna kwota zwrotu wynosi €30 000, a program jest zaplanowany do 2029 roku. Pojawiły się naciski na zwiększenie tej kwoty, nawet do €50 000.
Jednak Simon Harris powiedział, że jest przeciwny zwiększaniu zwrotu w ramach Help to Buy. Oznacza to, że podwyższenie limitu nie powinno być obecnie traktowane jako pewny element budżetu.
Świadczenia społeczne – podwyżki są możliwe
Kolejnym obszarem negocjacji są social welfare payments.
Rząd musi zdecydować, czy podnosić podstawowe tygodniowe stawki świadczeń, a także czy wprowadzać dodatkowe ukierunkowane wsparcie.
Jednocześnie Taoiseach potwierdził zaangażowanie rządu wprowadzenie Cost of Disability Payment, czyli nowego rozwiązania skierowanego do osób z niepełnosprawnościami.
Dokładne kwoty i termin pozostają jednak przedmiotem negocjacji.
Childcare – kolejny ważny punkt
Koszty opieki nad dziećmi również znajdują się wysoko na liście priorytetów.
Minister ds. dzieci Norma Foley zapowiada działania mające doprowadzić do dalszego obniżenia kosztów childcare. Szczegóły nie zostały jeszcze ujawnione, ale właśnie ten obszar może być jednym z elementów pakietu skierowanego bezpośrednio do rodzin.
A co z dziedziczeniem?
Pojawiają się również oczekiwania dotyczące Capital Acquisitions Tax, czyli podatku od spadków i darowizn.
Obecny próg dla dziedziczenia po rodzicu wynosi €400 000. Wśród ekspertów pojawiły się scenariusze podniesienia go nawet do €500 000.
To jednak nadal pozostaje propozycją i nie ma potwierdzenia, że taki wzrost znajdzie się w budżecie. Szacunki wskazują, że podniesienie progu do €500 000 kosztowałoby państwo około €86,6 miliona rocznie.
Budżet 2027: co jest najbardziej prawdopodobne?
Na obecnym etapie można podzielić informacje na trzy grupy.
Potwierdzone lub bardzo wyraźnie zapowiedziane:
-
pakiet budżetowy około €8,5 mld,
-
około €7 mld dodatkowych wydatków,
-
około €1,5 mld na zmiany podatkowe,
-
zmiany w podatku dochodowym,
-
zwiększenie Rent Tax Credit,
-
działania dotyczące kosztów życia,
-
dalsze inwestycje w usługi publiczne i infrastrukturę.
Przedmiot negocjacji i spekulacji:
-
podniesienie progu 40% income tax,
-
zwiększenie PAYE Tax Credit,
-
zmiany USC,
-
większe świadczenia socjalne,
-
pomoc przy kosztach childcare,
-
przedłużenie obniżek akcyzy na paliwo,
-
zmiany dotyczące carbon tax i home heating oil,
-
zwiększenie progu podatku od spadków,
-
nowe programy związane z energią i ogrzewaniem.
Rozwiązania, które obecnie są mniej prawdopodobne lub zostały wykluczone:
-
powszechny energy credit dla wszystkich,
-
zniesienie stamp duty dla first-time buyers,
-
duże, uniwersalne jednorazowe wypłaty,
-
duże zwiększenie Help to Buy – przy obecnym stanowisku ministra finansów.
Ile naprawdę zyska przeciętny pracownik?
To prawdopodobnie najważniejsze pytanie dla mieszkańców Irlandii.
Rząd mówi o „setkach euro” dodatkowych pieniędzy dla pracowników. Jednak eksperci zwracają uwagę, że przy obecnej wielkości pakietu podatkowego nie należy oczekiwać ogromnych zmian w domowych budżetach.
Przykładowo, podniesienie progu 40-procentowego podatku z €44 000 do €46 000 oznaczałoby maksymalnie około €400 oszczędności rocznie, czyli około €7,70 tygodniowo przed uwzględnieniem innych podatków i zmian.
Dlatego Budget 2027 może przynieść wiele zmian, ale dla przeciętnej rodziny kluczowe będzie nie tylko to, ile wyniesie ulga podatkowa, lecz również to, co stanie się z cenami energii, paliwa, czynszami, childcare i innymi kosztami życia.
Wszystko rozstrzygnie się 6 października
Do Budget Day pozostało już niewiele czasu. Rząd nadal prowadzi negocjacje, a ministrowie przedstawiają swoje propozycje.
Najważniejsze pytanie brzmi więc nie „czy będą pieniądze?”, ponieważ wiadomo już, że pakiet będzie znaczący, ale jak zostaną one podzielone.
Na dziś najbardziej konkretnymi sygnałami są zmiany w income tax, zwiększenie ulgi dla najemców oraz możliwe działania dotyczące paliwa i energii. Jednocześnie rząd wyraźnie odchodzi od powszechnych jednorazowych dopłat, a część medialnych propozycji – takich jak zniesienie stamp duty dla first-time buyers czy duże zwiększenie Help to Buy – nie ma obecnie potwierdzenia.
Ostateczny obraz Budget 2027 poznamy 6 października.
