Irlandzki rząd naciska na wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad opodatkowania wyrobów tytoniowych w całej Unii Europejskiej. Nowe przepisy miałyby podnieść minimalne podatki na papierosy i tytoń do skręcania, a także objąć wspólnymi zasadami e-papierosy, tytoń podgrzewany oraz saszetki nikotynowe. Wicepremier Simon Harris przyznaje jednak, że osiągnięcie porozumienia będzie trudne, ponieważ nie wszystkie państwa członkowskie popierają proponowane zmiany.
Irlandia chce zmienić zasady w całej Europie
Irlandia, sprawująca prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, próbuje doprowadzić do porozumienia dotyczącego reformy europejskiego systemu opodatkowania wyrobów tytoniowych.
Propozycja została przedstawiona przez Komisję Europejską w lipcu 2025 roku. Jej głównym celem jest dostosowanie przepisów podatkowych do zmieniającego się rynku produktów zawierających tytoń i nikotynę.
Obecne unijne regulacje koncentrują się przede wszystkim na tradycyjnych wyrobach tytoniowych. Tymczasem w ostatnich latach popularność zdobyły nowe produkty, które nie zawsze podlegają takim samym zasadom opodatkowania.
Bruksela chce ograniczyć różnice pomiędzy państwami członkowskimi i ustanowić bardziej jednolite minimalne standardy.
Co dokładnie może podrożeć?
Proponowana reforma obejmuje kilka kategorii produktów:
- Papierosy tradycyjne – podwyższenie minimalnych stawek akcyzy obowiązujących w Unii Europejskiej.
- Tytoń do skręcania papierosów – zwiększenie minimalnego opodatkowania.
- Tytoń podgrzewany – objęcie wspólnymi unijnymi zasadami podatkowymi.
- Płyny do e-papierosów – wprowadzenie unijnych ram opodatkowania.
- Saszetki nikotynowe – ustanowienie minimalnych zasad podatkowych dla tej kategorii.
Ważne jest jednak, że propozycja nie oznacza automatycznego ustalenia jednej ceny papierosów czy e-papierosów we wszystkich krajach.
Unia Europejska miałaby określić minimalny poziom podatku, natomiast poszczególne państwa nadal mogłyby stosować wyższe stawki.
Czy papierosy w Irlandii będą jeszcze droższe?
Irlandia już teraz należy do krajów o wysokim opodatkowaniu wyrobów tytoniowych.
Dlatego podniesienie unijnych minimów nie musi automatycznie oznaczać kolejnej podwyżki cen papierosów na irlandzkich półkach sklepowych.
Jeśli obowiązujące w Irlandii stawki akcyzy pozostaną powyżej nowych unijnych minimów, samo przyjęcie reformy nie będzie wymagało ich zwiększenia.
Rząd może jednak niezależnie podejmować decyzje o kolejnych podwyżkach podatków w ramach krajowych budżetów.
W praktyce reforma mogłaby mieć większy wpływ na ceny w państwach, w których wyroby tytoniowe są obecnie opodatkowane znacznie niżej.
Simon Harris: większość krajów popiera zmiany
W poniedziałek 9 listopada, przed spotkaniem ministrów finansów w Brukseli, irlandzki wicepremier Simon Harris odniósł się do trwających negocjacji.
Harris przekonywał, że rozmowy przyniosły znaczący postęp i zdecydowana większość państw jest obecnie gotowa do dalszych prac nad reformą.
Jednocześnie przyznał, że osiągnięcie formalnego porozumienia pozostaje niepewne.
Największą przeszkodą jest wymóg jednomyślności. Oznacza to, że wszystkie państwa członkowskie muszą zaakceptować uzgodnione rozwiązania.
Nawet sprzeciw jednego kraju może zablokować przyjęcie wspólnych przepisów.
Szwecja, Włochy i Węgry mają zastrzeżenia
Nie wszystkie państwa Unii Europejskiej popierają proponowane zmiany w obecnej formie.
Szwecja zgłasza szczególnie silne zastrzeżenia dotyczące opodatkowania saszetek nikotynowych.
Włochy i Węgry również należą do krajów, które wyrażają obawy wobec części proponowanych rozwiązań.
Przeciwnicy reformy wskazują między innymi na możliwość wzrostu cen dla konsumentów oraz ryzyko rozwoju nielegalnego handlu wyrobami tytoniowymi.
Wcześniejsza propozycja kompromisu, przewidująca niższe stawki i czteroletni okres przejściowy, została wycofana w czerwcu po nieudanych negocjacjach.
Również Parlament Europejski zagłosował przeciwko pierwotnej propozycji Komisji, choć jego stanowisko w tej procedurze nie miało charakteru wiążącego.
Zmiany mogą dotyczyć również przewożenia papierosów między krajami UE
Jednym z elementów negocjacji są zasady dotyczące przewożenia papierosów pomiędzy państwami członkowskimi.
W projekcie kompromisu przygotowanym podczas irlandzkiej prezydencji pojawiła się propozycja obniżenia orientacyjnego progu z 800 do 200 papierosów.
Obecne 800 papierosów, czyli cztery kartony, stanowi poziom orientacyjny wykorzystywany przy ocenie, czy przewożony tytoń jest przeznaczony na własny użytek.
Nie jest to jednak automatyczny limit prawny, powyżej którego każdy podróżny popełnia wykroczenie. Służby mogą uwzględniać także inne okoliczności, w tym sposób przewożenia i przeznaczenie produktów.
W negocjowanym tekście pojawia się ponadto możliwość wprowadzenia przez państwa określonych limitów, które nie mogłyby być niższe niż 300 papierosów. Są to odrębne elementy propozycji wymagające doprecyzowania w ostatecznym porozumieniu.
Na obecnym etapie nie oznacza to, że podróżni mogą już przewozić tylko jeden karton papierosów.
Przepisy pozostają przedmiotem negocjacji i dotychczasowe zasady nie zostały zastąpione nowymi.
Co to oznacza dla Polaków podróżujących między Irlandią a Polską?
Temat może być szczególnie interesujący dla Polaków mieszkających w Irlandii, którzy regularnie podróżują do Polski.
Różnice w cenach papierosów pomiędzy oboma krajami sprawiają, że część podróżnych kupuje wyroby tytoniowe podczas wizyt w Polsce.
Jeżeli w przyszłości Unia Europejska przyjmie bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące opodatkowania i przewożenia tytoniu, może to wpłynąć na opłacalność takich zakupów oraz sposób przeprowadzania kontroli.
Na razie nie należy jednak traktować propozycji jako obowiązującego prawa.
Przed podróżą warto sprawdzić aktualne zasady na stronie Irish Revenue, ponieważ przepisy dotyczące podróży wewnątrz Unii różnią się od regulacji dla osób przyjeżdżających spoza UE.
Unia chce także ograniczyć nielegalny handel tytoniem
Reforma nie dotyczy wyłącznie wysokości podatków.
Komisja Europejska proponuje również zaostrzenie kontroli nad przemieszczaniem surowego tytoniu pomiędzy państwami członkowskimi.
Chodzi o ograniczenie wykorzystywania legalnego obrotu surowcem do nielegalnej produkcji papierosów.
Jednym z proponowanych rozwiązań jest rozszerzenie elektronicznego systemu monitorowania przemieszczania wyrobów akcyzowych, znanego jako EMCS, na surowy tytoń.
System pozwalałby odpowiednim organom lepiej śledzić przesyłki i identyfikować podejrzane transakcje.
Projekt uwzględnia jednak możliwość wyłączenia części mniejszych producentów z określonych obowiązków administracyjnych.
Dlaczego Unia chce podnosić podatki?
Wyższe podatki od wyrobów tytoniowych są jednym z narzędzi polityki zdrowia publicznego.
Ich zwolennicy argumentują, że wzrost cen może ograniczać liczbę osób rozpoczynających palenie oraz zachęcać część palaczy do rezygnacji z nałogu.
Szczególną uwagę zwraca się na ochronę młodych ludzi, dla których cena może mieć duże znaczenie przy podejmowaniu decyzji zakupowych.
Krytycy wskazują jednak, że zbyt gwałtowne podwyżki mogą zwiększać atrakcyjność nielegalnych produktów i obciążać finansowo osoby o niższych dochodach.
Dlatego negocjacje dotyczą nie tylko wysokości stawek, ale również sposobu i tempa wprowadzania zmian.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Na 10 listopada 2026 roku nie ma potwierdzonej daty wejścia w życie nowych unijnych zasad.
Negocjacje wciąż trwają, a państwa członkowskie nie osiągnęły jeszcze jednomyślnego porozumienia.
Nawet po uzgodnieniu ostatecznego tekstu konieczne będzie przeprowadzenie dalszych etapów legislacyjnych oraz wdrożenie odpowiednich przepisów przez państwa członkowskie.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie pomiędzy planowaną reformą a obowiązującym prawem. Irlandia naciska na zmiany, ale ani nowe minimalne podatki, ani proponowane zasady przewożenia papierosów nie zostały jeszcze wprowadzone.
Źródła: Irish Examiner – Ireland pushes for stricter EU-wide minimum tax rules on tobacco products, 9 listopada 2026; Komisja Europejska – Taxation and Customs Union; Irish Revenue – informacje dotyczące akcyzy i przewożenia wyrobów tytoniowych.
