Irlandzki rząd pracuje nad największą od lat reformą przepisów dotyczących nadawania obywatelstwa w drodze naturalizacji. Zgodnie z założeniami projektu Irish Nationality and Citizenship (Amendment) Bill 2026, droga do irlandzkiego paszportu ma zostać wydłużona z 5 do 8 lat, a kandydatów czekają obowiązkowe egzaminy oraz rygorystyczne kryteria finansowe. Sprawdzamy wszystkie planowane zmiany, ich konsekwencje dla Polaków oraz harmonogram prac legislacyjnych.
Inicjatorem zmian jest minister sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i migracji Jim O'Callaghan. We wrześniu 2026 roku irlandzki gabinet zatwierdził ogólne założenia projektu ustawy (tzw. General Scheme), a 19 listopada 2026 roku dokument trafił pod obrady połączonej komisji parlamentarnej (Joint Committee on Justice, Home Affairs and Migration) w ramach tzw. wstępnej kontroli legislacyjnej. Choć nowe prawo jeszcze nie obowiązuje, kierunek obrany przez Dublin oznacza fundamentalne zaostrzenie polityki imigracyjnej.
Co dokładnie ma się zmienić? Szczegółowa lista propozycji
Projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie zakłada wprowadzenie szeregu nowych wymogów, które znacząco utrudnią proces naturalizacji. Najważniejsze punkty reformy obejmują:
- Wydłużenie wymaganego okresu pobytu z 5 do 8 lat: Dotychczas kandydat musiał wykazać 5 lat tzw. zaliczanego pobytu (reckonable residence) w ciągu ostatnich 9 lat, w tym 1 rok nieprzerwanego pobytu bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Po zmianach wymagane będzie 8 lat pobytu w ciągu ostatnich 10 lat, z czego ostatnie 2 lata będą musiały być nieprzerwane.
- Zaostrzenie zasad dla małżonków obywateli Irlandii: W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim lub partnerskim z obywatelem Irlandii minimalny okres pobytu wzrośnie z obecnych 3 lat do 5 lat.
- Obowiązkowy egzamin językowy: Irlandia, jako jeden z nielicznych krajów UE, dotychczas nie weryfikowała znajomości języka. Nowe przepisy wprowadzą test biegłości w języku angielskim, irlandzkim lub irlandzkim języku migowym (ISL). Dokładny poziom (np. według skali CEFR) nie został jeszcze ostatecznie określony.
- Test wiedzy o społeczeństwie i państwie (Civics Test): Kandydaci będą musieli wykazać się podstawową znajomością irlandzkiej historii, kultury, ustroju politycznego oraz funkcjonowania instytucji państwowych.
- Wymóg samodzielności finansowej (Economic Self-Sufficiency): Wnioskodawcy będą musieli udowodnić, że są niezależni ekonomicznie i nie stanowią obciążenia dla budżetu państwa. Projekt przewiduje wymóg osiągnięcia określonego progu dochodowego (ustalanego na podstawie danych urzędu statystycznego CSO) oraz zakaz pobierania wybranych świadczeń socjalnych i dopłat mieszkaniowych w okresie poprzedzającym złożenie wniosku (wstępnie mówi się o 2 latach). Rząd zapowiedział jednak, że powszechne świadczenia na dzieci (Child Benefit) nie będą dyskwalifikować kandydatów.
- Zaostrzenie kryterium „dobrego charakteru” i odebranie obywatelstwa: Wzmocniona zostanie weryfikacja niekaralności oraz przestrzegania przepisów imigracyjnych. Ponadto projekt przewiduje uproszczenie i przyspieszenie procedury odbierania nadanego obywatelstwa w przypadkach zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa.
- Wyłączenie ochrony tymczasowej: Czas spędzony w Irlandii na podstawie unijnej dyrektywy o ochronie tymczasowej (dotyczącej głównie obywateli Ukrainy) nie będzie wliczany do okresu wymaganego do naturalizacji.
Porównanie obecnych i planowanych przepisów
| Kryterium | Obecne przepisy (stan na listopad 2026) | Planowane zmiany (Projekt ustawy 2026) |
|---|---|---|
| Standardowy okres pobytu | 5 lat w ciągu ostatnich 9 lat | 8 lat w ciągu ostatnich 10 lat |
| Nieprzerwany pobyt przed wnioskiem | 12 miesięcy (1 rok) | 24 miesiące (2 lata) |
| Małżonkowie obywateli Irlandii | 3 lata pobytu i małżeństwa | 5 lat pobytu |
| Egzamin językowy | Brak wymogu | Obowiązkowy (angielski, irlandzki lub ISL) |
| Test wiedzy o Irlandii | Brak wymogu | Obowiązkowy (wiedza o państwie i społeczeństwie) |
| Kryterium finansowe | Brak sztywnego progu dochodowego | Wymóg samodzielności finansowej i brak zasiłków |
Konsekwencje dla Polaków mieszkających w Irlandii
Jako obywatele Unii Europejskiej, Polacy mają pełne prawo do życia, pracy i nauki w Irlandii bez konieczności posiadania wiz czy pozwoleń na pracę. W przeciwieństwie do imigrantów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), nasi rodacy muszą samodzielnie udokumentować swój legalny pobyt (tzw. reckonable residence) za pomocą m.in. rozliczeń podatkowych (Employment Detail Summary z urzędu skarbowego Revenue), wyciągów bankowych czy rachunków za media.
Mimo przynależności do UE, planowane przepisy bezpośrednio uderzą w Polaków planujących wystąpienie o irlandzki paszport. Największy niepokój budzi brak jednoznacznych przepisów przejściowych. Minister Jim O'Callaghan przyznał publicznie we wrześniu 2026 roku, że jeśli w momencie wejścia ustawy w życie ktoś będzie mieszkał w Irlandii np. od 4 lat i 10 miesięcy, obejmą go już nowe, 8-letnie zasady. Choć w październiku szef resortu sprawiedliwości zasygnalizował w parlamencie, że rząd rozważa ewentualne rozwiązania łagodzące dla osób już przebywających w kraju, na ten moment nie ma żadnych gwarancji prawnych w tej sprawie.
Dla wielu Polaków kluczowy okaże się również wymóg nieprzerwanego dwuletniego pobytu przed złożeniem wniosku (obecnie dopuszcza się krótkie wyjazdy zagraniczne do 70 dni w roku w uzasadnionych przypadkach, jednak zaostrzenie reguł może utrudnić częste wizyty w Polsce), a także kwestia pobierania świadczeń socjalnych (np. zasiłku dla bezrobotnych Jobseeker's Benefit/Allowance czy dopłat do czynszu HAP) w okresie dwóch lat przed aplikacją.
Kiedy zmiany wejdą w życie? Aktualny harmonogram
Rząd Irlandii pierwotnie deklarował chęć uchwalenia przepisów jeszcze przed końcem 2026 roku (przed przerwą świąteczną). Obecny stan prac wskazuje jednak, że proces ten może potrwać nieco dłużej:
- Wrzesień 2026: Zatwierdzenie ogólnych założeń projektu (General Scheme) przez rząd.
- Listopad 2026 (obecny etap): Wstępna kontrola legislacyjna (pre-legislative scrutiny) w komisji sprawiedliwości Oireachtas. Organizacje pozarządowe (m.in. Immigrant Council of Ireland oraz Nasc) zgłaszają liczne zastrzeżenia, wskazując, że wydłużenie okresu do 8 lat osłabi integrację i zaszkodzi gospodarce.
- Kolejne etapy (przełom 2026/2027): Publikacja ostatecznego tekstu ustawy, debata i głosowania w obu izbach parlamentu (Dáil Éireann oraz Seanad Éireann), podpis Prezydenta Irlandii oraz wydanie rozporządzenia wykonawczego.
Ważna wskazówka dla wnioskodawców: Ministerstwo Sprawiedliwości oficjalnie potwierdziło w parlamencie, że wszystkie wnioski złożone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy będą rozpatrywane według dotychczasowych, 5-letnich zasad. Osoby, które już teraz spełniają obecne kryteria (mają udokumentowane 5 lat pobytu), nie powinny zwlekać ze złożeniem dokumentów online w systemie Immigration Service Delivery (ISD).
Źródła
- Houses of the Oireachtas – Pre-legislative scrutiny of the General Scheme of the Irish Nationality and Citizenship (Amendment) Bill 2026
- Dáil Éireann Debate – Citizenship Applications (Odpowiedź Ministra Sprawiedliwości, 15 października 2026)
- TheJournal.ie – Planned citizenship reforms 'risk working against Ireland's economic interests', TDs to be told
- Immigrant Council of Ireland – Proposed Changes to Irish Citizenship: What You Need to Know Now
- Irish Immigration Service Delivery (ISD) – Najnowsze informacje o obywatelstwie




