Po tragicznych wydarzeniach na irlandzkich drogach i rosnących obawach dotyczących zachowania części młodych ludzi pojawia się coraz więcej pytań o to, jak skutecznie zapobiegać młodzieżowej przestępczości.
Przedstawiciel organizacji zajmującej się opieką nad dziećmi i młodzieżą apeluje, aby większy nacisk położyć na wczesną pomoc dla rodzin, zanim problemy przerodzą się w poważniejsze zachowania przestępcze.
Terry Dignan, przewodniczący Children’s Residential and Aftercare Voluntary Association (Crava) i dyrektor Don Bosco Care, powiedział w programie RTÉ Morning Ireland, że potrzebna jest większa równowaga między karaniem młodych ludzi a zapobieganiem temu, aby w ogóle weszli na drogę przestępczości. (RTE)
Nie tylko kary, ale przede wszystkim zapobieganie
Dignan odniósł się do publicznej debaty, która rozgorzała po tragicznym wypadku na autostradzie M9 w hrabstwie Kildare. 16 sierpnia pięciu nastolatków zginęło, gdy samochód, którym podróżowali, jechał pod prąd i zderzył się z nadjeżdżającym pojazdem. Trzy kobiety i dziecko podróżujący drugim samochodem zostali poważnie ranni. (RTE)
Zdaniem Dignana po tragedii bardzo dużo mówiło się o karach i konsekwencjach dla młodych ludzi. Jego zdaniem równie mocno powinno się jednak mówić o tym, co można zrobić wcześniej, aby zapobiec podobnym zachowaniom.
Chodzi przede wszystkim o rodziny, które już zauważają poważne problemy z zachowaniem dziecka. Według Dignana szybka reakcja, odpowiednie programy oraz dostęp do specjalistycznej pomocy mogą pomóc zatrzymać proces, zanim zachowania antyspołeczne przerodzą się w przestępczość.
Rząd powinien wdrażać istniejące strategie
Przedstawiciel Crava wezwał rząd do wdrożenia założeń nowego systemu alternatywnej opieki nad dziećmi. Jednym z jego celów ma być wcześniejsza interwencja oraz zapewnienie mocniejszego wsparcia rodzinom, które mają problemy z opieką nad dziećmi wykazującymi zachowania antyspołeczne.
Minister ds. dzieci, osób z niepełnosprawnościami i równości Norma Foley rozpoczęła w tym roku konsultacje dotyczące pierwszych w Irlandii krajowych ram polityki dotyczącej alternatywnej opieki. Plan zakłada zarówno krótkoterminowe działania związane z obecnymi problemami z dostępnością odpowiednich miejsc opieki, jak i stworzenie długoterminowego modelu funkcjonowania systemu. (RTE)
Dignan zwraca uwagę, że same strategie nie wystarczą. Potrzebne są również odpowiednie środki i personel, który będzie mógł pracować z rodzinami oraz młodymi ludźmi zanim ich problemy staną się znacznie poważniejsze.
To stosunkowo niewielka grupa dzieci
Jednocześnie Dignan podkreślił, że nie chodzi o ogromną grupę młodych ludzi. Jego zdaniem mówimy o stosunkowo niewielkiej liczbie dzieci, które potrzebują intensywnego i odpowiednio dobranego wsparcia.
Wcześniejsze dane przedstawiane przez RTÉ pokazują, że w Irlandii funkcjonuje już rozbudowany system Youth Diversion Projects. Programy te mają pomagać dzieciom i nastolatkom, którzy popełnili przestępstwo lub są zagrożeni wejściem na drogę przestępczości. W czerwcu 2026 roku programy osiągnęły ogólnokrajowy zasięg – działa obecnie 92 Youth Diversion Projects oraz cztery Targeted Youth Diversion Projects. (RTE)
W 2024 roku w programach uczestniczyło około 4500 dzieci. Ich celem jest przede wszystkim odciągnięcie młodych ludzi od formalnego systemu wymiaru sprawiedliwości i pomoc w pozostaniu w środowisku lokalnym.
Wczesna pomoc może mieć kluczowe znaczenie
Specjaliści zwracają uwagę, że problemy młodych ludzi często nie pojawiają się nagle. Mogą być związane między innymi z nieobecnością w szkole, problemami rodzinnymi, używaniem substancji, negatywnym środowiskiem rówieśniczym czy wpływem grup przestępczych.
Dyrektor Oberstown Children’s Detention Campus Damien Hernon mówił wcześniej w RTÉ, że wśród młodych ludzi trafiających do systemu pojawiają się m.in. problemy z uczęszczaniem do szkoły, używaniem narkotyków oraz brak odpowiedniego wsparcia ze strony rodziny. Podkreślał znaczenie wczesnej interwencji. (RTE)
Również kryminolog Trina O’Connor wskazywała wcześniej na potrzebę odpowiednio finansowanych programów działających w lokalnych społecznościach. Jej zdaniem szczególnie ważne jest zapewnienie młodym ludziom stabilnego wsparcia, pozytywnych wzorców i pomocy w okresie dorastania. (RTE)
Problem dotyczy także dzieci wymagających specjalistycznej opieki
Debata o młodzieżowej przestępczości pojawia się w czasie, gdy system opieki nad najbardziej wymagającymi przypadkami również znajduje się pod presją.
Niedawny raport Child Law Project wskazał na niedobór odpowiednich miejsc dla części szczególnie wrażliwych dzieci. W analizowanych 106 sprawach dotyczących ochrony dzieci, które trafiły do sądu rejonowego w pierwszej połowie 2026 roku, w jednej na sześć spraw występował problem ze znalezieniem odpowiedniego miejsca dla dziecka. (RTE)
W części przypadków dzieci z poważnymi problemami z zachowaniem trafiały do tzw. Special Emergency Arrangements. Według raportu niektóre z nich wielokrotnie uciekały z takich miejsc, stając się bardziej narażone na wykorzystanie przez przestępców i wciągnięcie w działalność przestępczą. (RTE)
Czy Irlandia powinna wcześniej reagować?
Apel Terry’ego Dignana sprowadza debatę do jednego zasadniczego pytania: czy system powinien reagować dopiero wtedy, gdy młody człowiek popełni poważne przestępstwo, czy znacznie wcześniej, gdy pojawiają się pierwsze sygnały ostrzegawcze?
W Irlandii istnieją już programy nastawione na zapobieganie przestępczości młodzieży, jednak organizacje pracujące z dziećmi wskazują na potrzebę dalszego rozwoju takich form pomocy.
Dla rodzin oznacza to przede wszystkim łatwiejszy dostęp do specjalistów, wsparcia społecznego, edukacyjnego i psychologicznego oraz programów, które pozwalają reagować zanim sytuacja wymknie się spod kontroli.
Jak wskazuje Dignan, celem nie jest usprawiedliwianie przestępczości młodych ludzi. Chodzi o to, aby obok odpowiedzialności za popełnione czyny państwo równie mocno inwestowało w zapobieganie temu, by dzieci i nastolatkowie w ogóle trafiali na drogę przestępczości. (RTE)
