Piątkowy przegląd najważniejszych tematów z irlandzkich gazet i mediów.
Dzisiejszy przegląd zdecydowanie zdominowany jest przez Budget 2027, który zostanie przedstawiony 6 października. W centrum uwagi są ceny paliwa i ogrzewania, ulgi dla najemców oraz podatki. Bardzo ważna dla migrantów jest też najnowsza wypowiedź Micheála Martina dotycząca 5-letniej ścieżki do obywatelstwa dla osób, które już pracują i mieszkają w Irlandii. Do tego dochodzą problemy mieszkaniowe, zapowiadane akcje protestacyjne w służbie zdrowia i nowe informacje dotyczące Gardaí.
Martin daje nadzieję: 5 lat do obywatelstwa może zostać zachowane
To zdecydowanie najważniejsza dziś wiadomość dla migrantów, w tym Polaków mieszkających w Irlandii.
Taoiseach Micheál Martin zasugerował, że osoby, które już mieszkają i pracują w Irlandii, mogą nadal mieć możliwość ubiegania się o irlandzkie obywatelstwo po obecnych pięciu latach legalnego pobytu. To ważna zmiana tonu po wcześniejszych zapowiedziach zaostrzenia przepisów.
Planowana reforma zakłada zasadniczo wydłużenie wymaganego okresu pobytu z 5 do 8 lat, a także wprowadzenie testu językowego oraz wymogu wykazania znajomości irlandzkiego społeczeństwa i jego wartości.
Martin podkreślił jednak, że rząd musi rozważyć sytuację osób, które przyjechały legalnie, podjęły pracę, płacą podatki i budują swoje życie w Irlandii, opierając swoje plany na obowiązujących dotychczas zasadach. Szczegóły mają być jeszcze omawiane przez ministra sprawiedliwości i rząd.
Dla tysięcy Polaków może to być kluczowa informacja. Jeśli jesteś w Irlandii od kilku lat i planujesz obywatelstwo, na tym etapie nie należy jeszcze zakładać, że automatycznie będzie obowiązywać zasada ośmiu lat.
Paliwo: rząd chce dać kierowcom „pewność na zimę”
Rosnące ceny paliwa wywierają coraz większą presję na rząd. Tánaiste i minister finansów Simon Harris powiedział, że w Budget 2027 rząd zapewni „pewność na okres zimowy” w sprawie obniżonych stawek akcyzy na benzynę i diesel.
Obniżki miały zacząć być stopniowo wycofywane od listopada, jednak przy obecnych cenach ropy rząd coraz wyraźniej skłania się ku przedłużeniu ulg. Według obecnych planów obniżone stawki mogą pozostać do końca lutego lub początku marca 2027 roku.
To szczególnie ważne dla osób, które codziennie dojeżdżają samochodem do pracy. W niektórych miejscach diesel kosztuje już około €2,20 za litr, a benzyna również przekracza poziom €2.
Dla wielu polskich rodzin mieszkających poza Dublin i innymi dużymi miastami samochód jest koniecznością. Dlatego utrzymanie niższej akcyzy może mieć realne znaczenie dla domowego budżetu.
Rent Tax Credit zostanie zwiększony. Pytanie brzmi: o ile?
Taoiseach potwierdził już, że Rent Tax Credit zostanie zwiększony w Budget 2027. Nadal nie wiadomo jednak, jak duża będzie podwyżka. Minister mieszkalnictwa James Browne zabiega o zwiększenie maksymalnej ulgi o €300.
Obecnie pojedynczy najemca może otrzymać maksymalnie €1 000 rocznie, a para rozliczająca się wspólnie – €2 000. W 2024 roku z ulgi skorzystało ponad 335 tys. podatników.
Problem polega na tym, że mimo wysokich czynszów nie wszyscy uprawnieni najemcy korzystają z dostępnej ulgi. Rząd chce więc nie tylko zwiększyć jej wartość, ale również poprawić świadomość dotyczącą możliwości odzyskania pieniędzy.
Dla Polaków wynajmujących mieszkania jest to jedna z najważniejszych pozycji do obserwowania przed 6 października.
Gospodarstwa domowe mogą stracić nawet €1 000 rocznie przez rosnące koszty
Choć rząd zapowiada obniżki podatków, część ekspertów ostrzega, że potencjalne korzyści mogą zostać w dużej mierze zjedzone przez wzrost innych kosztów.
Według analizy cytowanej przez Irish Examiner gospodarstwa domowe mogą w przyszłym roku zapłacić nawet około €1 000 więcej w związku z rosnącymi kosztami. W efekcie część pracowników może praktycznie nie odczuć zapowiadanych zmian podatkowych.
Problem jest szczególnie widoczny przy energii, mieszkaniu i codziennych zakupach. Eksperci zwracają uwagę, że jeśli progi podatkowe nie nadążają za wzrostem wynagrodzeń i cen, pracownicy mogą stopniowo płacić większą część swoich dochodów w podatkach.
To ważne również dla osób pracujących na etacie w Irlandii, ponieważ rząd rozważa podniesienie poziomu dochodu, od którego zaczyna obowiązywać 40-procentowa stawka podatku.
Prawie 3,5 tys. pielęgniarek i położnych rozpocznie „work-to-rule”
Irlandzka służba zdrowia może wejść w okres poważnych napięć pracowniczych. Około 3 500 starszych pielęgniarek i położnych ma rozpocząć akcję „work-to-rule” od przyszłego tygodnia.
Oznacza to ścisłe wykonywanie obowiązków wynikających z umowy i rezygnację z dodatkowej, dobrowolnej pracy. Spór dotyczy przede wszystkim wynagrodzeń i braku postępu w negocjacjach dotyczących nowego porozumienia dla sektora publicznego.
Wcześniej podobne działania zapowiedzieli pracownicy reprezentowani przez SIPTU i Fórsa. SIPTU informował, że akcja w 30 szpitalach ma rozpocząć się 30 września.
Dla pacjentów oznacza to potencjalne opóźnienia, ograniczenie części usług i większą presję na już przeciążony system HSE.
Jeśli masz zaplanowaną wizytę lub zabieg, warto sprawdzać bezpośrednio informacje przekazywane przez szpital.
Samotni bezdomni stają się największą grupą w emergency accommodation
Kryzys mieszkaniowy coraz mocniej dotyka osoby mieszkające samotnie. Według danych przedstawionych przez Simon Communities 61 proc. dorosłych przebywających w emergency accommodation to osoby określane jako single.
Liczba samotnych dorosłych korzystających z tymczasowego zakwaterowania wzrosła z 4 501 w lipcu 2021 roku do 7 244 w lipcu 2026 roku – czyli o 61 proc.
Organizacja ostrzega, że polityka mieszkaniowa jest często koncentrowana na rodzinach z dziećmi, podczas gdy osoby samotne mają coraz większy problem z uzyskaniem stabilnego lokum.
To szczególnie istotne dla migrantów, którzy często przyjeżdżają do Irlandii bez rodziny. Utrata pokoju lub mieszkania może w ich przypadku bardzo szybko oznaczać konieczność korzystania z emergency accommodation.
Gardaí rozważają niezależną kontrolę systemu ochrony sygnalistów
Po kontrowersjach związanych z ujawnianiem nieprawidłowości w irlandzkiej policji komisarz Gardaí Justin Kelly potwierdził, że rozważane jest powierzenie zewnętrznemu podmiotowi analizy systemu obsługi protected disclosures.
Sprawa nabrała rozgłosu po programie RTÉ Investigates, w którym osoby zajmujące się wcześniej obsługą zgłoszeń sygnalistów same wystąpiły z zarzutami dotyczącymi funkcjonowania systemu.
Komisarz podkreśla, że Gardaí uważa obecne struktury za zgodne z prawem, ale jednocześnie przyznaje, że organizacja analizuje możliwość dodatkowej, niezależnej kontroli.
To ważna sprawa z punktu widzenia zaufania społecznego do Gardaí i sposobu reagowania na informacje o możliwych nieprawidłowościach.
Rząd rozważa pomoc dla osób z wysokimi kosztami energii
Wysokie rachunki za ogrzewanie pozostają jednym z głównych tematów przed Budget 2027. Rząd zapowiada działania mające pomóc gospodarstwom domowym, szczególnie tym, które korzystają z oleju opałowego.
Wśród analizowanych rozwiązań znajduje się m.in. możliwość zmiany sposobu naliczania carbon tax dla oleju opałowego oraz dodatkowe wsparcie dla gospodarstw najbardziej narażonych na wzrost kosztów.
Rząd musi jednak pogodzić dwa cele: ograniczenie kosztów ponoszonych przez mieszkańców oraz realizację polityki klimatycznej. Przy obecnych cenach energii decyzja dotycząca ogrzewania może mieć ogromne znaczenie dla rodzin przed sezonem zimowym.
Dla osób mieszkających w domach ogrzewanych olejem opałowym Budget 2027 może być szczególnie istotny.
Co dziś jest najważniejsze dla Polaków w Irlandii?
Dzisiejszy przegląd przynosi jedną wiadomość, która może mieć wyjątkowo duże znaczenie dla polskiej społeczności: Micheál Martin zasugerował możliwość zachowania pięcioletniej ścieżki do obywatelstwa dla osób, które już pracują i mieszkają w Irlandii. Na razie nie jest to jeszcze zmiana prawa, ale sygnał z najwyższego szczebla rządu.
Drugim najważniejszym tematem pozostaje Budget 2027. Dla mieszkańców Irlandii najważniejsze będą decyzje dotyczące paliwa, czynszów, podatków i ogrzewania. Rząd zapowiada utrzymanie niższej akcyzy na paliwo przez zimę, zwiększenie Rent Tax Credit oraz działania mające ograniczyć skutki wysokich rachunków za energię.
Jednocześnie kryzys mieszkaniowy pozostaje nierozwiązany – szczególnie mocno widać to po rosnącej liczbie samotnych osób trafiających do emergency accommodation.
Źródła
- RTÉ News
- The Journal
- Irish Times
- Irish Examiner
- Department of Justice Ireland
