Czy w Irlandii dorasta ostatnie pokolenie, które będzie mogło legalnie kupować papierosy? Organizacje zdrowotne domagają się wprowadzenia zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych wszystkim osobom urodzonym 1 stycznia 2009 roku lub później. Nowe badania pokazują, że zdecydowana większość mieszkańców popiera taki kierunek zmian. Pomysł ma ograniczyć liczbę osób uzależnionych od nikotyny i stopniowo doprowadzić do powstania pokolenia wolnego od tytoniu.
Irlandczycy popierają zakaz pokoleniowy
Według badania opublikowanego 11 listopada 2026 roku większość mieszkańców Republiki Irlandii popiera wprowadzenie przepisów, które na stałe uniemożliwiłyby młodszym pokoleniom legalny zakup wyrobów tytoniowych.
W sondażu Ipsos B&A, przeprowadzonym na zlecenie Irish Heart Foundation, 77 procent dorosłych respondentów poparło zakaz sprzedaży tytoniu osobom urodzonym 1 stycznia 2009 roku lub później.
W doniesieniach medialnych pojawia się również wynik 83 procent poparcia dla szerzej sformułowanej propozycji dożywotniego zakazu sprzedaży tytoniu dzieciom.
Co istotne, nawet wśród osób palących poparcie dla proponowanego rozwiązania jest wysokie i wynosi 70 procent.
Badanie przeprowadzono w lipcu 2026 roku na próbie 1000 dorosłych mieszkańców Republiki Irlandii. Osobno przebadano również 1000 osób w Irlandii Północnej.
Na czym polega dożywotni zakaz sprzedaży papierosów?
Proponowane przepisy nie oznaczają całkowitego zakazu palenia papierosów w Irlandii.
Chodzi o stopniowe ograniczanie sprzedaży tytoniu kolejnym pokoleniom.
Jeżeli rząd przyjąłby model obowiązujący w Wielkiej Brytanii, osoby urodzone 1 stycznia 2009 roku lub później nigdy nie mogłyby legalnie kupować wyrobów tytoniowych.
Oznaczałoby to, że:
- Osoba urodzona w 2008 roku mogłaby kupować papierosy po spełnieniu obowiązujących wymogów wieku.
- Osoba urodzona w 2009 roku nie mogłaby ich legalnie kupić nawet po ukończeniu 18, 21 czy 30 lat.
- Zakaz dotyczyłby sprzedaży, a nie automatycznie samego posiadania czy palenia papierosów.
- Sprzedawcy odpowiadaliby za przestrzeganie nowych przepisów.
W praktyce minimalny wiek uprawniający do zakupu tytoniu zwiększałby się każdego roku.
Celem jest stopniowe ograniczanie liczby nowych palaczy, zamiast odbierania możliwości legalnego zakupu osobom ze starszych roczników.
Irlandia Północna wprowadzi nowe zasady wcześniej
Wielka Brytania przyjęła już przepisy dotyczące pokolenia wolnego od tytoniu.
Nowe regulacje mają zacząć obowiązywać w 2027 roku i obejmą również Irlandię Północną.
W rezultacie może powstać sytuacja, w której osoba urodzona w 2009 roku nie będzie mogła kupić papierosów w Belfaście, ale po spełnieniu wymogów wieku będzie mogła zrobić to w Dublinie.
Organizacje zdrowotne uważają, że takie różnice w przepisach na jednej wyspie byłyby niekorzystne.
W badaniu przeprowadzonym w Irlandii Północnej 74 procent respondentów poparło wprowadzenie podobnego zakazu również w Republice Irlandii.
Tylko 10 procent badanych w Irlandii Północnej sprzeciwiło się takiemu rozwiązaniu.
Nowa koalicja organizacji zdrowotnych apeluje do rządu
W środę 11 listopada w Dublinie oficjalnie rozpoczęła działalność Smokefree Generation Alliance.
To porozumienie 24 organizacji zajmujących się zdrowiem publicznym, profilaktyką, prawami pacjentów oraz ochroną dzieci i młodzieży.
Jednym z głównych inicjatorów jest Irish Heart Foundation.
Organizacje apelują do irlandzkiego rządu o przyjęcie podobnych rozwiązań jak w Wielkiej Brytanii i stworzenie jednolitych zasad ograniczania sprzedaży tytoniu na całej wyspie.
Podczas inauguracji inicjatywy obecni byli również parlamentarzyści Colm Burke z Fine Gael oraz Malcolm Byrne z Fianna Fáil.
Ich udział pokazuje, że pomysł ma zwolenników także wśród przedstawicieli partii rządzących.
Każdego roku tysiące osób umierają z powodu palenia
Organizacje zdrowotne zwracają uwagę na ogromne konsekwencje zdrowotne i społeczne palenia tytoniu.
Według danych przywołanych przez Irish Heart Foundation w Republice Irlandii choroby związane z paleniem przyczyniają się do śmierci ponad 4500 osób rocznie.
W Irlandii Północnej liczba ta przekracza 2000 osób.
Oznacza to, że na całej wyspie każdego roku tysiące rodzin tracą bliskich z powodu chorób związanych z używaniem tytoniu.
Palenie zwiększa ryzyko między innymi:
- Nowotworów, szczególnie raka płuc.
- Zawału serca i choroby wieńcowej.
- Udaru mózgu.
- Przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.
- Wielu innych chorób układu oddechowego i krążenia.
Organizacje zdrowotne podkreślają również, że wiele osób rozpoczyna palenie w wieku nastoletnim, zanim w pełni zrozumie konsekwencje uzależnienia.
Irlandia była pionierem w walce z paleniem
Irlandia już w 2004 roku stała się pierwszym krajem na świecie, który wprowadził ogólnokrajowy zakaz palenia w zamkniętych miejscach pracy, obejmujący również puby i restauracje.
Decyzja ta została podjęta, gdy ministrem zdrowia był obecny premier Micheál Martin.
Zmiana początkowo wzbudzała kontrowersje, ale z czasem stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych sukcesów irlandzkiej polityki zdrowotnej.
Mimo tego odsetek osób palących w Irlandii nadal wynosi około 17 procent.
Organizacje zdrowotne przekonują, że potrzebne są kolejne zdecydowane działania, aby ograniczyć liczbę nowych uzależnień.
Od 2028 roku papierosy dopiero od 21 lat
Republika Irlandii już wcześniej zdecydowała o podniesieniu minimalnego wieku zakupu wyrobów tytoniowych.
Od 1 lutego 2028 roku papierosy i inne objęte przepisami wyroby tytoniowe będą mogły być legalnie sprzedawane wyłącznie osobom, które ukończyły 21 lat.
Obecnie minimalny wiek wynosi 18 lat.
Proponowany zakaz pokoleniowy byłby jednak znacznie dalej idącym rozwiązaniem.
W odróżnieniu od podwyższenia wieku do 21 lat nie pozwalałby określonym rocznikom na legalny zakup papierosów w żadnym wieku.
Na 12 listopada 2026 roku w Republice Irlandii nie przyjęto jeszcze takiego dożywotniego zakazu.
Czy nowe przepisy doprowadzą do rozwoju czarnego rynku?
Nie wszyscy są przekonani, że zakaz pokoleniowy będzie najlepszym rozwiązaniem.
Przedstawiciele części organizacji handlowych zwracają uwagę na trudności związane z egzekwowaniem przepisów.
Sprzedawcy musieliby sprawdzać nie tylko wiek klientów, ale także to, czy ich data urodzenia pozwala na legalny zakup tytoniu.
Pojawiają się również obawy, że ograniczenia mogą zwiększyć zainteresowanie nielegalnym handlem papierosami.
Według danych irlandzkiego urzędu skarbowego Revenue z 2025 roku znaczna część papierosów znajdujących się w obiegu pochodziła ze źródeł nielegalnych lub nieobjętych irlandzką akcyzą.
Zwolennicy nowych przepisów odpowiadają, że odpowiednie kontrole i egzekwowanie prawa mogą ograniczyć ten problem, a korzyści zdrowotne w dłuższej perspektywie będą znaczące.
W debacie pojawia się także argument dotyczący wolności osobistej dorosłych, którzy powinni mieć możliwość podejmowania własnych decyzji.
Co to oznacza dla Polaków mieszkających w Irlandii?
Jeżeli rząd zdecyduje się na wprowadzenie zakazu pokoleniowego, nowe przepisy będą dotyczyć wszystkich osób objętych wskazanym rocznikiem urodzenia, niezależnie od narodowości.
Polacy mieszkający w Irlandii nie będą więc traktowani inaczej niż obywatele irlandzcy.
Dla rodzin wychowujących dzieci oznaczałoby to, że młodsze pokolenie nie mogłoby w przyszłości legalnie kupować papierosów, nawet po osiągnięciu pełnoletności.
Osoby starsze, które już teraz legalnie kupują wyroby tytoniowe, nie zostałyby automatycznie objęte zakazem pokoleniowym.
Ostateczny zakres regulacji zależałby jednak od treści ewentualnej irlandzkiej ustawy.
Czy Irlandia zdecyduje się na historyczną zmianę?
Najnowsze badania pokazują, że poparcie dla stworzenia pokolenia wolnego od tytoniu jest w Irlandii wysokie, również wśród osób palących.
Organizacje zdrowotne liczą, że rząd pójdzie śladem Wielkiej Brytanii i wprowadzi przepisy obejmujące osoby urodzone od 1 stycznia 2009 roku.
Przeciwnicy rozwiązania wskazują jednak na potrzebę ochrony swobód obywatelskich, jasnych zasad dla sprzedawców i skutecznej walki z nielegalnym handlem.
Na razie jedno jest pewne: Irlandia przygotowuje się do podniesienia wieku zakupu tytoniu do 21 lat w 2028 roku. Dożywotni zakaz dla młodszych pokoleń pozostaje propozycją, która może stać się jednym z najważniejszych tematów przyszłej debaty o zdrowiu publicznym.
Stan informacji: 12 listopada 2026 roku.
Źródła:
- Irish Independent – Majority of people in Ireland back lifetime smoking ban for children
- RTÉ News – 8 in 10 Irish people want lifetime tobacco ban for children, 11 listopada 2026
- Irish Heart Foundation – Smokefree Generation Alliance
- The Journal – A generational smoking ban looks to be on the cards for Ireland
