Irlandzki kryzys mieszkaniowy przybiera coraz bardziej niepokojące rozmiary. Z najnowszego raportu organizacji Simon Communities of Ireland wynika, że spośród 1361 mieszkań i domów oferowanych na wynajem w 16 badanych obszarach kraju zaledwie 12 mieściło się w limitach programu Housing Assistance Payment (HAP). To mniej niż jeden procent wszystkich ofert. Organizacje pomagające osobom zagrożonym bezdomnością ostrzegają, że tysiące rodzin posiadających prawo do wsparcia mieszkaniowego nie są w stanie znaleźć lokum, na które pozwala im system dopłat.
1361 ofert, ale tylko 12 mieszkań w zasięgu HAP
Opublikowany 3 listopada 2026 roku raport Locked Out of the Market przedstawia wyniki badania rynku wynajmu przeprowadzonego we wrześniu przez Simon Communities of Ireland.
Organizacja przeanalizowała oferty nieruchomości w 16 wybranych obszarach Irlandii, korzystając z ogłoszeń dostępnych na portalu Daft.ie. Badanie obejmowało trzy dni i miało pokazać, jakie możliwości znalezienia mieszkania mają osoby korzystające z programu HAP.
W analizowanym okresie dostępnych było 1361 ofert wynajmu, czyli o 58 więcej niż w poprzednim kwartale. W porównaniu z wrześniem 2025 roku liczba ogłoszeń wzrosła o 63 procent.
Pomimo większej liczby ofert dostępność mieszkań w ramach HAP jeszcze się pogorszyła. W czerwcu takich nieruchomości było 20, natomiast we wrześniu już tylko 12.
Oznacza to, że mniej niż jedna na sto analizowanych ofert była dostępna dla gospodarstw domowych korzystających z limitów HAP, nawet po uwzględnieniu dopuszczalnych podwyżek tych limitów.
Irlandzki rynek wynajmu w liczbach
RAPORT SIMON COMMUNITIES – WRZESIEŃ 2026
Przeanalizowanych ofert wynajmu
Nieruchomości dostępnych w ramach HAP
Odsetek ofert spełniających limity
Obszarów bez dostępnych mieszkań HAP
Dane dotyczą ofert zbadanych we wrześniu 2026 roku w 16 wybranych obszarach Irlandii. Nie stanowią pełnego spisu wszystkich mieszkań dostępnych w kraju.
W Cork, Galway i Limerick nie znaleziono ani jednego mieszkania
Najbardziej alarmującym wynikiem raportu jest sytuacja poza Dublinem.
W 11 spośród 16 badanych obszarów nie znaleziono żadnej nieruchomości mieszczącej się w limitach HAP, nawet po uwzględnieniu dopuszczalnych podwyżek tych limitów.
Dotyczy to między innymi centrum i przedmieść Cork, centrum i przedmieść Galway, centrum i przedmieść Limerick, Waterford, Sligo, Athlone, Portlaoise oraz hrabstwa Leitrim.
W całym badaniu jedynie trzy obszary geograficzne oferowały mieszkania dostępne w ramach HAP:
| Obszar | Liczba dostępnych nieruchomości |
|---|---|
| Dublin – trzy badane obszary | 7 |
| Dundalk | 3 |
| Kildare | 2 |
| Łącznie | 12 |
Wyniki pokazują, że dostępność mieszkań jest bardzo ograniczona nie tylko w stolicy, ale również w miastach regionalnych.
Co istotne, nawet w Dublinie liczba ofert spełniających warunki HAP jest niewielka w stosunku do skali zapotrzebowania na mieszkania.
Czym jest HAP i kto może z niego korzystać?
Housing Assistance Payment to irlandzki program pomocy mieszkaniowej przeznaczony dla osób i rodzin zakwalifikowanych do wsparcia w zakresie mieszkalnictwa socjalnego.
W ramach programu samorząd lokalny (local authority) przekazuje płatność bezpośrednio właścicielowi wynajmowanej nieruchomości. Najemca wnosi natomiast odpowiednią składkę czynszową do samorządu, uzależnioną między innymi od sytuacji dochodowej gospodarstwa domowego.
Program pozwala również wielu uczestnikom podejmować lub kontynuować pracę, bez automatycznej utraty prawa do pomocy mieszkaniowej.
Problem polega na tym, że wysokość czynszu musi mieścić się w określonych limitach, które zależą od miejsca zamieszkania i wielkości gospodarstwa domowego.
Samorządy mogą w określonych przypadkach zastosować podwyższony limit:
- Do 50 procent ponad standardowy limit w ramach odpowiednich zasad stosowanych w Dublinie.
- Do 35 procent ponad standardowy limit w pozostałych częściach kraju.
Nawet te dodatkowe możliwości okazują się niewystarczające wobec obecnych cen najmu.
Średni czynsz za nową umowę wynosi 1839 euro miesięcznie
Według danych Residential Tenancies Board (RTB) średni standaryzowany czynsz w nowych umowach najmu w pierwszym kwartale 2026 roku wynosił w Irlandii 1839 euro miesięcznie.
To ogromne obciążenie dla rodzin o niższych i średnich dochodach, szczególnie jeśli oprócz czynszu muszą opłacać energię, transport, żywność i opiekę nad dziećmi.
W niektórych częściach kraju różnica pomiędzy limitami HAP a rzeczywistymi cenami rynkowymi jest szczególnie duża.
Przykładowo standardowy limit HAP dla jednej osoby w Cork City wynosi 550 euro miesięcznie. Nawet zastosowanie dodatkowej elastyczności nie zawsze pozwala znaleźć mieszkanie w cenie akceptowanej przez program.
W praktyce osoby korzystające z HAP mogą posiadać formalne prawo do pomocy, ale nie mieć możliwości znalezienia właściciela oferującego mieszkanie w odpowiednim przedziale cenowym.
Simon Communities: system nie nadąża za rzeczywistością
Przedstawiciele Simon Communities of Ireland podkreślają, że program HAP nie odpowiada już realiom rynku najmu.
Dyrektor wykonawcza organizacji, Ber Grogan, zwraca uwagę, że w ciągu ostatniej dekady czynsze wzrosły bardzo znacząco, podczas gdy limity programu zmieniały się w niewielkim stopniu.
W rezultacie gospodarstwa domowe uprawnione do wsparcia coraz częściej pozostają bez realnej możliwości znalezienia odpowiedniego mieszkania.
Organizacja apeluje do rządu o pilne podniesienie limitów HAP, traktując taką zmianę jako jeden z najszybszych sposobów poprawy sytuacji osób zagrożonych bezdomnością.
Jednocześnie przedstawiciele organizacji zaznaczają, że samo zwiększenie dopłat nie zastąpi konieczności budowy większej liczby mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo.
Budżet 2027 bez podwyżki limitów HAP
Organizacje społeczne liczyły, że rząd wykorzysta Budget 2027 do aktualizacji limitów programu Housing Assistance Payment.
Tak się jednak nie stało. W budżecie nie ogłoszono zmian wysokości podstawowych limitów HAP.
Simon Communities ocenia tę decyzję jako rozczarowującą, szczególnie w sytuacji, gdy coraz więcej rodzin ma trudności ze znalezieniem nieruchomości odpowiadającej warunkom programu.
Według informacji przedstawionych przez Irish Examiner liczba gospodarstw domowych korzystających z HAP zmniejszyła się z około 62 tysięcy w 2021 roku do 50 tysięcy w 2025 roku.
W 2025 roku na program wydano około 493 milionów euro ze środków publicznych.
Rząd wskazuje na potrzebę ograniczania długoterminowej zależności systemu mieszkaniowego od prywatnego rynku wynajmu. Organizacje pomocowe podkreślają jednak, że dopóki nie powstanie wystarczająco dużo mieszkań socjalnych, HAP pozostaje ważnym zabezpieczeniem dla wielu rodzin.
Coraz większe ryzyko bezdomności
Problemy z dostępnością mieszkań w ramach HAP występują w okresie utrzymującego się kryzysu bezdomności.
Według danych przywołanych przez Irish Examiner w sierpniu 2026 roku w zakwaterowaniu awaryjnym znajdowało się rekordowe 17 885 osób.
Brak mieszkań mieszczących się w limitach pomocy państwowej oznacza, że część rodzin może mieć trudności z uniknięciem zakwaterowania kryzysowego po utracie dotychczasowego lokum.
Organizacje społeczne wskazują, że program HAP powinien przede wszystkim pomagać ludziom utrzymać stabilne miejsce zamieszkania i zapobiegać bezdomności, zamiast stawać się wsparciem, którego nie można wykorzystać na rynku.
Co to oznacza dla Polaków mieszkających w Irlandii?
Problemy z programem HAP mogą dotyczyć również polskich rodzin, które spełniają kryteria kwalifikujące do wsparcia mieszkaniowego w Irlandii.
Obywatelstwo polskie samo w sobie nie wyklucza możliwości korzystania z HAP. O przyznaniu pomocy decydują jednak indywidualne warunki kwalifikacji, w tym uprawnienie do wsparcia mieszkaniowego, sytuacja dochodowa i mieszkaniowa oraz odpowiednie wymogi dotyczące pobytu.
Osoby mające trudności ze znalezieniem mieszkania powinny:
- Skontaktować się z lokalnym samorządem (local authority), aby sprawdzić aktualne limity HAP i możliwość zastosowania podwyższonego limitu.
- Upewnić się, że posiadają aktualne potwierdzenie kwalifikacji do wsparcia mieszkaniowego.
- Sprawdzić dostępność innych programów pomocy mieszkaniowej.
- W przypadku zagrożenia utratą mieszkania skontaktować się odpowiednio wcześnie z lokalnymi służbami mieszkaniowymi.
- Skorzystać z bezpłatnych porad organizacji Threshold lub Citizens Information.
Przydatne strony internetowe:
- HAP.ie – informacje o programie Housing Assistance Payment
- Threshold – pomoc i porady dla najemców
- Citizens Information – prawa i świadczenia mieszkaniowe
- Simon Communities of Ireland – wsparcie dla osób zagrożonych bezdomnością
Więcej ofert, ale mniej mieszkań dostępnych dla potrzebujących
Najnowszy raport pokazuje jeden z największych paradoksów irlandzkiego rynku mieszkaniowego. Liczba ofert wynajmu wzrosła w porównaniu z poprzednim rokiem, ale jednocześnie zmniejszyła się liczba nieruchomości dostępnych dla gospodarstw domowych korzystających z HAP.
Oznacza to, że sam wzrost liczby ogłoszeń nie rozwiązuje problemu dostępności mieszkań.
Bez zwiększenia podaży przystępnych cenowo lokali i dostosowania systemu wsparcia do aktualnych warunków rynkowych kolejne rodziny mogą pozostać wykluczone z prywatnego rynku najmu.
Wynik 12 mieszkań na 1361 ofert pokazuje, jak duża jest przepaść pomiędzy dostępną pomocą państwa a rzeczywistymi kosztami wynajmu w Irlandii.
Źródła: RTÉ News – 3 listopada 2026; Irish Examiner – 3 listopada 2026; The Irish Times – 3 listopada 2026. Dane pochodzą z raportu Simon Communities of Ireland „Locked Out of the Market”, wrzesień 2026.
