Budget 2027 zostanie przedstawiony 6 października. Pakiet ma wynieść około 8,5 mld euro, ale większość pieniędzy zostanie przeznaczona na rosnące koszty funkcjonowania państwa.
Dla mieszkańców Irlandii najważniejsze będą decyzje dotyczące podatku dochodowego, świadczeń, kosztów energii, paliwa, najmu oraz opieki nad dziećmi.
Do irlandzkiego Budget 2027 pozostały niespełna trzy tygodnie. Rząd przedstawi szczegóły budżetu 6 października, ale najważniejsze założenia finansowe są już znane. Cały pakiet ma mieć wartość około €8,5 mld, z czego €7 mld przeznaczono na dodatkowe wydatki państwa, a €1,5 mld na działania podatkowe. Całkowite wydatki publiczne w 2027 roku mają sięgnąć około €125 mld.
Jednocześnie rząd znajduje się pod presją, aby ograniczyć wzrost kosztów życia. W ostatnich miesiącach szczególnie mocno wzrosły ceny energii, a ceny home heating oil są obecnie znacznie wyższe niż rok temu.
Podatki: pracownicy mogą zapłacić mniej
Jedną z najważniejszych zmian będzie prawdopodobnie podniesienie progu, od którego obowiązuje 40-procentowa stawka Income Tax.
Obecnie osoba samotna przechodzi na wyższą stawkę po przekroczeniu €44 tys. rocznego dochodu. Rząd zapowiedział zmianę tego progu, a jednym z rozważanych wariantów jest podniesienie go o około €2 tys., do €46 tys.
Dla osoby zarabiającej powyżej nowego progu oznaczałoby to około €400 mniej podatku rocznie, czyli około €33 miesięcznie.
To jednak nie jedyna możliwa zmiana. Rząd może również zwiększyć wybrane tax credits oraz zmodyfikować USC, tak aby korzyści objęły także osoby o niższych dochodach.
Minister Jack Chambers zapowiedział jednak, że obniżki podatków będą prawdopodobnie umiarkowane, ponieważ dostępne €1,5 mld musi wystarczyć na cały pakiet podatkowy.
Rent Tax Credit może zostać zwiększony
Dla osób wynajmujących mieszkania istotna może być kolejna podwyżka Rent Tax Credit.
Obecnie ulga wynosi maksymalnie €1 tys. rocznie dla osoby samotnej oraz €2 tys. dla pary.
Minister finansów Simon Harris sygnalizował, że rząd rozważa dalsze zwiększenie ulgi. Nie wiadomo jednak jeszcze, jaka będzie jej wysokość w 2027 roku.
Dla najemców może to być jedna z najbardziej bezpośrednio odczuwalnych zmian całego budżetu.
Childcare: rząd chce dalej obniżać koszty opieki nad dziećmi
Koszty opieki nad dziećmi pozostają jednym z głównych elementów programu rządu.
Koalicja zapowiedziała docelowo ograniczenie kosztów childcare do €200 miesięcznie za dziecko. Nie ma jednak jeszcze informacji, że właśnie taka kwota zacznie obowiązywać od stycznia 2027 roku.
Minister ds. dzieci Norma Foley zapowiada dalsze inwestycje w sektor oraz kolejne działania mające obniżyć koszty ponoszone przez rodziców.
Oznacza to, że rodziny z dziećmi mogą być jedną z grup, które otrzymają dodatkowe wsparcie w Budget 2027.
Child Benefit: bez dużej podwyżki?
Jednocześnie nie wszystko wskazuje na to, że wszystkie świadczenia rodzinne zostaną zwiększone.
Według obecnych informacji drugi poziom Child Benefit nie zostanie wprowadzony w tegorocznym budżecie. Większy nacisk może zostać położony na bardziej ukierunkowaną pomoc dla rodzin o niższych dochodach, w tym Child Support Payments oraz ewentualne rozszerzenie Working Family Payment.
To oznacza odejście od powszechnych dopłat na rzecz świadczeń kierowanych przede wszystkim do gospodarstw domowych znajdujących się w trudniejszej sytuacji finansowej.
Emerytury i świadczenia socjalne
Kolejnym ważnym punktem będzie wysokość tygodniowych świadczeń socjalnych.
W Budget 2026 podstawowe stawki zostały zwiększone o €10 tygodniowo. Przed tegorocznym budżetem organizacje społeczne apelują o kolejną znaczącą podwyżkę.
Nie ma jednak jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej wysokości podwyżki w 2027 roku. Rząd musi jednocześnie znaleźć pieniądze na inne priorytety, między innymi zdrowie, mieszkalnictwo i pomoc rodzinom.
Szczególne znaczenie może mieć również pomoc dla osób samotnie mieszkających oraz gospodarstw domowych najbardziej dotkniętych wzrostem kosztów energii.
Home heating oil – jedna z najważniejszych decyzji
W ostatnich dniach coraz więcej uwagi poświęca się kosztom home heating oil.
Według danych CSO cena oleju opałowego wzrosła w ciągu ostatnich 12 miesięcy o około 44 proc.. Dla wielu gospodarstw, szczególnie na obszarach wiejskich, oznacza to znaczący wzrost kosztów ogrzewania.
Rząd potwierdził, że rozważa konkretne rozwiązania.
Jedną z możliwości jest obniżenie podatku węglowego na kerosene. Drugą – obniżenie VAT na home heating oil z 13,5 proc. do 9 proc., czyli poziomu obowiązującego między innymi dla gazu.
Taoiseach Micheál Martin oraz minister finansów Simon Harris wskazali, że rząd chce znaleźć sposób na ograniczenie presji związanej z cenami ogrzewania.
Nie wiadomo jednak jeszcze, który wariant zostanie wybrany.
Benzyna i diesel – czy podwyżki podatków zostaną odroczone?
To kolejny temat, który może mieć bezpośredni wpływ na gospodarstwa domowe.
Wcześniejsze obniżki podatków paliwowych mają być stopniowo wycofywane. Pierwszy etap powrotu do wcześniejszych stawek zaplanowano na listopad.
Jednocześnie ceny paliwa ponownie mocno wzrosły. W niektórych miejscach cena benzyny przekroczyła €2,10 za litr.
Rząd może więc zdecydować się na przesunięcie części planowanych podwyżek.
Nie jest to jednak jeszcze przesądzone. Ostateczna decyzja będzie zależała między innymi od sytuacji na światowych rynkach energii w momencie przedstawienia budżetu.
Carbon Tax – kolejna podwyżka pod znakiem zapytania
Planowane podwyżki Carbon Tax są kolejnym problemem.
Podatek obejmuje między innymi benzynę, diesel, gaz, węgiel, torf oraz olej opałowy. Rząd wcześniej odroczył część podwyżki dotyczącej kerosene do 14 października.
W obecnej sytuacji możliwe jest kolejne przesunięcie podwyżek. Problem polega jednak na tym, że wpływy z carbon tax finansują między innymi programy związane z termomodernizacją budynków i wsparciem energetycznym.
Każde odroczenie oznacza więc konieczność znalezienia innych źródeł finansowania tych programów.
Nowy system oszczędzania i inwestowania
Budget 2027 ma również przynieść szczegóły zapowiadanego przez rząd systemu Personal Investment Account.
Celem jest zachęcenie mieszkańców Irlandii do inwestowania oszczędności między innymi w akcje i inne instrumenty finansowe.
Rząd ma określić trzy kluczowe elementy:
- maksymalną roczną kwotę wpłat,
- wysokość środków, które będą mogły być przechowywane bez podatku,
- specjalną stawkę podatkową dotyczącą części inwestycji przekraczającej ustalony limit.
Szczegóły mają zostać przedstawione podczas Budget 2027.
Podatek od spadków może zostać zmieniony
Wśród propozycji znajduje się również reforma Capital Acquisitions Tax, czyli podatku od spadków i darowizn.
Obecny próg Category A dla dzieci dziedziczących po rodzicach wynosi €400 tys., Category B – generalnie obejmująca między innymi rodzeństwo, wnuki, siostrzeńców i bratanków – €40 tys., a Category C €20 tys.
Rząd rozważa podniesienie tych progów.
Możliwa jest także dyskusja nad stawką CAT wynoszącą obecnie 33 proc., choć dostępne informacje wskazują raczej na stopniowe zmiany niż całkowitą reformę systemu.
Capital Gains Tax i przedsiębiorcy
Minister finansów Simon Harris wielokrotnie zwracał uwagę na poziom Capital Gains Tax, który obecnie wynosi 33 proc.
Jedną z możliwości jest rozszerzenie Entrepreneur Relief. Obecnie spełniający określone warunki przedsiębiorcy mogą korzystać z preferencyjnej stawki 10 proc. przy sprzedaży kwalifikujących się aktywów biznesowych, z określonym limitem.
Nie wiadomo jednak, czy szersza reforma CGT znajdzie się w ostatecznym pakiecie.
Płaca minimalna może wzrosnąć
Ważną zmianą dla osób zatrudnionych na najniższych stawkach będzie decyzja dotycząca National Minimum Wage.
Low Pay Commission rekomenduje podwyższenie stawki z €14,15 do €14,94 za godzinę w 2027 roku.
Ostateczna decyzja należy do rządu i powinna zostać uwzględniona w procesie budżetowym.
Zdrowie pochłonie znaczną część dodatkowych pieniędzy
Jednym z największych wyzwań Budget 2027 będzie finansowanie ochrony zdrowia.
Wydatki HSE już w tym roku przekraczają założenia budżetowe, a dodatkowe środki będą potrzebne między innymi na utrzymanie obecnego poziomu usług.
Oznacza to, że część z zapowiadanych €7 mld dodatkowych wydatków nie będzie oznaczała nowych programów. Pieniądze będą potrzebne po prostu na pokrycie rosnących kosztów istniejących usług publicznych.
Mieszkania pozostają jednym z głównych priorytetów
Housing będzie kolejnym dużym elementem budżetu.
Rząd musi jednocześnie zwiększać liczbę mieszkań socjalnych i affordable housing oraz inwestować w infrastrukturę niezbędną do powstawania nowych osiedli.
Problemem pozostaje jednak skala zapotrzebowania na mieszkania. Dlatego Budget 2027 będzie miał znaczenie nie tylko dla osób wynajmujących mieszkania, ale również dla potencjalnych kupujących i osób oczekujących na mieszkanie socjalne.
Dlaczego rząd nie może po prostu wydać więcej?
Pomimo wysokich wpływów podatkowych sytuacja finansów publicznych wymaga ostrożności.
Irlandia spodziewa się w tym roku wysokiej nadwyżki budżetowej, ale znaczna część wpływów pochodzi z corporation tax płaconego przez niewielką liczbę dużych międzynarodowych firm.
Według Summer Economic Statement dziesięć przedsiębiorstw odpowiada za ponad połowę wpływów z corporation tax. Po wyłączeniu tych dochodów sytuacja finansów państwa wygląda znacznie mniej korzystnie.
Jednocześnie Central Bank of Ireland ostrzega przed szerokimi, powszechnymi programami wsparcia, które mogłyby dodatkowo zwiększyć presję inflacyjną. Bank wskazuje, że jeśli potrzebna będzie pomoc, powinna być przede wszystkim ukierunkowana na gospodarstwa najbardziej dotknięte wzrostem kosztów życia.
Irish Fiscal Advisory Council również ostrzega przed zbyt szybkim wzrostem wydatków państwa i wskazuje, że tegoroczne przekroczenia planowanych wydatków mogą przekroczyć €1,4 mld.
Budget 2027: czego można spodziewać się 6 października?
Na niecałe trzy tygodnie przed ogłoszeniem budżetu najważniejsze elementy wyglądają następująco:
Prawdopodobne:
- podniesienie progu 40 proc. Income Tax,
- zmiany w tax credits i USC,
- dalsze wsparcie dla rodzin z dziećmi,
- kolejne działania dotyczące childcare,
- zmiany w Rent Tax Credit,
- rozwiązanie problemu wysokich cen home heating oil,
- podwyżki części świadczeń socjalnych,
- wprowadzenie szczegółów Personal Investment Account,
- zmiany w progach podatku od spadków.
Pod dużym znakiem zapytania:
- dalsze obniżki podatków paliwowych,
- odroczenie Carbon Tax,
- obniżenie VAT na home heating oil,
- wysokość podwyżek emerytur i innych świadczeń,
- zmiany Capital Gains Tax,
- dodatkowe powszechne energy credits.
Najważniejsza data: 6 października
Budget 2027 będzie miał bezpośredni wpływ na wysokość wynagrodzeń netto, świadczenia, koszty energii, paliwa, childcare oraz podatki. Na obecnym etapie wiele zapowiedzi pozostaje jednak propozycjami i negocjacjami rządu – nie są jeszcze obowiązującym prawem.
Pakiet o wartości €8,5 mld może wyglądać imponująco, ale €7 mld dodatkowych wydatków obejmuje również rosnące koszty istniejących usług publicznych. Jednocześnie tylko €1,5 mld pozostaje na cały pakiet podatkowy.
Ostateczna odpowiedź na pytanie, ile konkretnie zyska lub straci przeciętny mieszkaniec Irlandii, będzie więc możliwa dopiero po przedstawieniu przez rząd szczegółów 6 października.
