Rosnące koszty utrzymania nadal wywierają presję na irlandzkie gospodarstwa domowe. We wrześniu inflacja przyspieszyła do 4,1 proc., osiągając najwyższy poziom od stycznia 2024 roku. Największe podwyżki dotyczą wydatków, które trudno ograniczyć: mieszkania, energii i transportu.
Dane Central Statistics Office (CSO) pokazują, że roczna dynamika cen wzrosła z 3,7 proc. w sierpniu do 4,1 proc. we wrześniu. Trzeci miesiąc z rzędu wszystkie 13 głównych kategorii wydatków odnotowało wzrost cen w porównaniu z poprzednim rokiem. Oznacza to, że presja obejmuje wiele części domowego budżetu jednocześnie.
Utrzymanie mieszkania coraz większym obciążeniem
Kategoria obejmująca mieszkanie, wodę, energię elektryczną, gaz i pozostałe paliwa podrożała o 9,5 proc. rok do roku. Według CSO przyczyniły się do tego między innymi wyższe ceny oleju opałowego i prądu, a także wzrost czynszów oraz kosztów odsetek od kredytów hipotecznych. Sam wskaźnik kosztów odsetkowych zwiększył się o 10,2 proc. Nie oznacza to jednak identycznego wzrostu całej raty każdego kredytu.
Dla gospodarstw domowych problemem jest ograniczona możliwość rezygnacji z takich wydatków. Wyższy rachunek za ogrzewanie czy opłata za mieszkanie pozostawiają mniej pieniędzy na oszczędności i pozostałe potrzeby.
Olej opałowy droższy o niemal 59 procent
Szczególnie dotkliwe zmiany dotyczą domów ogrzewanych olejem opałowym. We wrześniu jego cena była o 58,6 proc. wyższa niż rok wcześniej, a w porównaniu z sierpniem wzrosła o kolejne 7,2 proc.
Podrożało również tankowanie. Ceny diesla zwiększyły się o 22 proc. rok do roku, a benzyny o 14 proc. Średnia krajowa cena litra oleju napędowego wynosiła we wrześniu 2,06 euro, natomiast benzyny 1,96 euro.
Przy zakupie 50 litrów paliwa oznacza to około 18,50 euro więcej za diesla i 12 euro więcej za benzynę niż rok wcześniej — wyliczając na podstawie średnich cen CSO. Rzeczywisty koszt zależy od stacji i dnia tankowania.
Wolniejszy wzrost cen żywności nie usuwa wcześniejszych podwyżek
Żywność i napoje bezalkoholowe podrożały we wrześniu stosunkowo niewiele — o 0,4 proc. w skali roku. Niektóre podstawowe produkty, w tym masło, mleko i irlandzki cheddar, były tańsze niż rok wcześniej.
Niski wskaźnik inflacji żywnościowej nie oznacza jednak powrotu całego koszyka zakupowego do dawnych cen. Pokazuje przede wszystkim tempo zmian w ostatnich 12 miesiącach. Wcześniejsze podwyżki nadal mogą wpływać na wysokość codziennych wydatków.
Najemcy i osoby mieszkające samotnie odczuwają inną presję
Odrębna analiza CSO, dotycząca czerwca 2026 roku, pokazuje, że inflacja nie obciąża wszystkich jednakowo. Dla gospodarstw wynajmujących mieszkanie oszacowano ją na 3,7 proc., wobec 3,4 proc. dla gospodarstw spłacających kredyt i 3,1 proc. dla właścicieli bez kredytu. W gospodarstwach z jednym dorosłym wynosiła 3,6 proc.
Jeszcze wyraźniej skalę zmian widać w perspektywie pięciu lat. Między czerwcem 2021 a czerwcem 2026 roku przeciętny poziom cen wzrósł o 24,5 proc. Dla gospodarstw wynajmujących mieszkanie skumulowany wzrost oszacowano na 25,9 proc.
To właśnie nakładanie się kolejnych podwyżek pomaga wyjaśnić, dlaczego koszty życia pozostają problemem nawet wtedy, gdy ceny części produktów stabilizują się. O sytuacji konkretnego gospodarstwa decydują również dochody, wysokość czynszu, sposób ogrzewania i konieczność codziennych dojazdów. Średnia inflacja opisuje ogólny kierunek zmian, ale każdy domowy budżet odczuwa je inaczej.
